szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Ile słodyczy na święta? Porady dla pacjentów

Chorzy na cukrzycę muszą wprowadzić pewne ograniczenia w czasie świąt. Złamanie zasad prawidłowego odżywiania szybko da o sobie znać powodując: hiperglikemię lub hipoglikemię.

 

Zgodnie z zaleceniami PTD dieta osoby z cukrzycą powinna spełniać wymogi zdrowego żywienia, niezależnie od współistnienia jakichkolwiek chorób.

 

Musi dostarczać do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych: węglowodanów, białek, tłuszczów, witamin i składników mineralnych, w odpowiednich proporcjach i w ilościach zgodnych z zapotrzebowaniem energetycznym organizmu.

 

Nie są wskazane ani nadmiar węglowodanów, ani nadmiar kalorii, ponieważ prowadzą do wzrostu poziomu cukru we krwi i otyłości, z którą boryka się większość osób z cukrzycą typu 2.

 

Węglowodany – odgrywają istotną rolę w żywieniu osób z cukrzycą. To one mają największy wpływ na zmianę poziomu cukru we krwi i od ich spożycia zależy zapotrzebowanie na insulinę.

 

Zgodnie z zaleceniami PTD powinny stanowić 50-60 proc. wartości energetycznej diety i zawierać głównie węglowodany złożone występujące w: pieczywie, ryżu, kaszach, makaronie i warzywach.

 

Węglowodany złożone nie powodują gwałtownego wzrostu glukozy we krwi, wchłaniają się powoli, przez co zapobiegają hipoglikemii między posiłkami.
 

Ograniczenia lub wykluczenia z diety wymagają natomiast węglowodany proste: glukoza, zawarta w owocach fruktoza, sacharoza (czyli zwykły cukier), które szybko i znacznie podnoszą glikemię.

 

Głównym ich źródłem są ciasta, słodycze i soki.

 

Białko – powinno pokrywać 15–20 proc. zapotrzebowania energetycznego.

 

Niezbędne dla organizmu są zarówno białka pochodzenia zwierzęcego: mięso, drób, ryby, mleko i jego przetwory, jak i roślinnego: nasiona zbóż, nasiona roślin strączkowych, soja.

 

U chorych z wyrównaną cukrzycą spożywanie białka nie powoduje wzrostu glikemii.

 

U chorych z cukrzycą niewyrównaną zapotrzebowanie na białko bywa większe, nie należy jednak przekraczać jego spożycia ponad ogólne zalecenia dietetyczne.
 

Tłuszcze – nie powinny przekraczać 30 proc. wartości energetycznej diety.

 

Wśród nich tylko 10 proc. tłuszczów powinny stanowić tłuszcze zwierzęce, gdyż zawarty w nich cholesterol sprzyja powstawaniu miażdżycy, na rozwój której osoby z cukrzycą są szczególnie narażone.

 

Jak wszystkie rodzaje tłuszczów powoduje szybki wzrost masy ciała (jedna z przyczyn rozwoju cukrzycy typu 2).

 

Głównym źródłem cholesterolu w diecie są: masło, śmietanka, żółtko jaja kurzego, pełnotłuste przetwory mleczne, wędliny podrobowe, parówki, wieprzowina.
 

Witaminy i mikroelementy – Są składnikami niezbędnymi do funkcjonowania organizmu, konieczne do: produkcji hormonów, działania układów nerwowego i krwionośnego, pracy płuc, serca, skóry.

 

Ich źródłem są głównie owoce i warzywa. Jednak owoce zawierają cukry proste, dlatego ich dzienne spożycie nie powinno przekraczać 200-300 g.

 

Zaleca się natomiast codzienne zjadanie około 500 g warzyw. Mają one mniej węglowodanów i niską wartość energetyczną, a równocześnie są wartościowym źródłem witamin, soli mineralnych oraz błonnika, dającego uczucie sytości i opóźniającego wchłanianie węglowodanów.

 

Aby pogodzić ogólne zalecenia żywieniowe z codzienną praktyką należy:
 

-Jeść wszystko w niewielkich ilościach.
 

-Wybierać chude mięsa, np.: ryby, drób, pieczoną wołowinę, duszoną cielęcinę, mięso w galarecie, wędliny drobiowe.
 

-Unikać: wędlin wieprzowych, pasztetu, wędlin podrobowych – mają dużo tłuszczu – są więc wysokokaloryczne, powodują powolny i znaczny wzrost poziomu cukru we krwi. Zrezygnować ze smarowania pieczywa masłem lub margaryną – wszystkie tłuszcze mają porównywalną ilość kalorii.
 

-Ograniczyć: pieczywo białe, ziemniaki, makarony.
 

-Jeść dużo surowych warzyw.
 

-Nie słodzić kawy, herbaty.
 

-Ograniczać soki owocowe i słodzone napoje.
 

-Zrezygnować z picia alkoholu lub go ograniczyć – dopuszczalne jest wypicie kieliszka wytrawnego wina, 50 g koniaku, wódki, lub whisky.
 

-Nie pić słodkich alkoholi – powodują znaczny wzrost glikemii.

 
Wigilijna wieczerza, zgodnie z tradycją, składa się z potraw postnych: grzybków w cieście, zupy grzybowej, pierogów z grzybami i kapustą, czerwonego barszczu z uszkami.

 

Lecz w tym dniu najważniejsze miejsce zajmują ryby: karp po żydowsku, szczupak faszerowany, śledzie w najróżniejszych postaciach. Do ich jedzenia nieustannie zachęcają żywieniowcy, bowiem ryby to najzdrowszy rodzaj mięsa.

 

Ich tłuszcz obfituje w kwasy wielonienasycone; omega 3 i omega 6, które obniżają lipidy krwi, działają przeciwzakrzepowo, są niezbędne do prawidłowej pracy mózgu.

 

Ryby są źródłem wartościowego białka, witamin i składników mineralnych: potasu, magnezu, wapnia.
 

Kolejne dni świąteczne obfitują jednak w dania mniej zdrowe, tłuste i ciężkostrawne: wędliny, mięso, pasztet, bigos, które podwyższają poziom cholesterolu i wagę ciała.

 

By ograniczyć niekorzystne skutki diety należy dokonywać rozsądnych wyborów, np.: zamiast kotleta schabowego, wybrać mięso duszone, zamiast ryby smażonej, rybę w galarecie, zamiast bułki z kiełbasą wieprzową, ciemny chleb z wędliną drobiową, zamiast sernika, babkę drożdżową, zamiast kompotu, gorzką kawę, herbatę lub wodę mineralną.

 

W polską tradycję świąt Bożego Narodzenia wpisały się też suszone owoce i bakalie jako symbol dostatku, szczęścia, płodności i długowieczności.

 

Nie brakuje ich więc na świątecznym stole. Są dodawane do potraw i ciast.

 

Poprawiają wprawdzie trawienie, pracę serca, pamięć. Są wartościowym źródłem składników odżywczych, mineralnych, oraz witamin i błonnika.

 

Są również źródłem szybko przyswajalnych cukrów i kalorii. W ich jedzeniu chorzy na cukrzycę powinni zachować umiar.

 

Jak uniknąć hiperglikemii?
To umiejętność, do której potrzebna i wiedza, i chęci. Warto je zastosować, by cieszyć się zdrowiem i dobrym samopoczuciem.

 

Należy:
-Zbilansować dawkę leku z wartością energetyczną i zawartością węglowodanów w diecie – posiłek zbyt obfity spowoduje hiperglikemię, zbyt mały – hipoglikemię.
 

-Zapewnić odpowiednią ilość węglowodanów złożonych, które utrzymują właściwy poziom cukru we krwi między posiłkami.
 

-Wykluczyć węglowodany proste.
 

-Ograniczyć tłuszcze.
 

-Pory i wielkość posiłków dostosować do rodzaju terapii. Chorym na cukrzycę zaleca się jeść pięć razy dziennie, o stałych porach. Na zmniejszenie ilości posiłków, wyeliminowanie przekąsek zapobiegających hipoglikemiom, niezbyt rygorystyczne przestrzeganie godzin jedzenia mogą pozwolić sobie chorzy leczeni analogami insulin.
 

-Zjeść dodatkową kanapkę przed planowanym wysiłkiem fizycznym.


Osoby chore na cukrzycę powinny zrezygnować ze słodzenia napojów i pokarmów.

 

Żywieniowcy dopuszczają spożycie tylko niewielkiej ilości cukru, nie więcej niż 5 proc. wartości wszystkich węglowodanów przewidzianych w diecie.

 

Odpowiada to trzem łyżeczkom cukru na dobę. Chorzy, którym ze słodkiego smaku trudno zrezygnować, mogą stosować sztuczne środki słodzące.

  

Jeśli chory nie dostosuje dawki leku przeciwcukrzycowego do zwiększonego spożycia węglowodanów, glukoza we krwi przekroczy dopuszczalne wartości.

 

Skutki hiperglikemii objawią się: pragnieniem, częstym oddawaniem zwiększonej ilości moczu, suchością w ustach, zmęczeniem, zapachem acetonu w wydychanym powietrzu. To sygnał o potrzebie wyrównania glikemii.

 

Wprowadzenie do leczenia cukrzycy intensywnej insulinoterapii, polegającej na wielokrotnych wstrzyknięciach insuliny w połączeniu z samokontrolą (mierzeniem poziomu cukru we krwi przy użyciu glukometru), pozwala pacjentowi na samodzielne podjęcie działań umożliwiających pozbycie się nadmiaru cukru we krwi.

 

Chory może sam zdecydować o wstrzyknięciu korygującej dawki insuliny szybkodziałającej lub analogu szybkodziałającego. Działanie tych ostatnich jest niemal natychmiastowe i pozwala szybko obniżyć poziom cukru.

 

Można je wstrzykiwać tuż przed siadaniem do stołu – nie jest potrzebne zachowanie półgodzinnej przerwy między wstrzyknięciem, a początkiem posiłku, można wstrzykiwać w trakcie lub po posiłku.

 

A jeśli okaże się, że posiłek jest większy lub chory zjadł kawałek „zakazanego” ciasta, w każdej chwili wstrzyknąć dodatkową dawkę leku.

 

Przy stosowaniu analogów szybkodziałających istnieje też możliwość zrezygnowania z jedzenia o stałej porze – analogi pozwalają na przyspieszenie lub opóźnienie pory posiłku, zjedzenie posiłku nieplanowanego.
 

Dawki insulin ustala lekarz, ale nowoczesne leczenie insuliną nie polega na „ślepym” naśladownictwie, lecz elastycznym i bezpiecznym dostosowaniu leczenia do codziennych życiowych sytuacji: odstępstwa od diety, niemożność zjedzenia posiłku, wykonywania ekstremalnego wysiłku.

 

Umiejętności tych trzeba się jednak nauczyć, stąd tak ważna jest edukacja pacjentów, którzy muszą wiedzieć kiedy i w jakich sytuacjach należy wstrzyknąć większą, a kiedy mniejszą dawkę insuliny.

 

Ta umiejętność na pewno przyda się także podczas świątecznych spotkań. Edukacja chorego odbywa się w gabinecie lekarskim, pielęgniarskim lub na zajęciach prowadzonych dla pacjentów w poradniach diabetologicznych.

 

Jak samodzielnie zwiększyć dawkę insuliny? Należy przyjąć, że:
 

-Prawidłowa wartość glukozy we krwi przed jedzeniem wynosi około 100 mg/dl. Do dwu godzin po jedzeniu: poniżej 135 mg/dl.
 

-Stężenie glukozy we krwi jest za duże, gdy przekracza 180 mg/dl , lub gdy cukier pojawia się w moczu.
 

-Jedna jednostka insuliny obniża glikemię średnio o 30-50 mg/dl (u każdego pacjenta indywidualnie)

 

Wszelkie zmiany dawkowania insuliny wymagają wykonywania dodatkowych badań samokontrolnych zarówno przed decyzją o wstrzyknięciu dodatkowej dawki insuliny, jak i po jej podaniu, co dwie, trzy godziny aż do uzyskania normoglikemii.

 

Osoby nie leczone insuliną nie są zwolnione z przestrzegania diety.

 

Ponieważ pacjenci z cukrzycą typu 2 mają zwykle nadwagę lub są otyli, prócz ograniczenia cukru, powinni ograniczyć także spożycie tłuszczu, gdyż jest on najbardziej energetycznym składnikiem diety.

 

By nie przybierać na wadze muszą kontrolować co jedzą i ile jedzą. Zwiększenie tkanki tłuszczowej pogarsza metabolizm węglowodanów.

 

Ze względu na sposób leczenia, mają też mniejsze możliwości szybkiego obniżenia glukozy we krwi. Ewentualne zmniejszenie lub zwiększenie dawki leku nie zawsze jest możliwe, a wszystkie ewentualne modyfikacje leczenia muszą uzgodnić wcześniej z lekarzem.

 

Jeśli mimo starań pacjenta cukier utrzymuje się powyżej 300 mg/dl, w moczu występuje aceton, oddech staje się przyspieszony i wzrasta powyżej 25 na minutę, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Istnieje bowiem zagrożenie śpiączką cukrzycową.

 

Konsultacja merytoryczna: Katarzyna Kowalcze, dyplomowana dietetyczna, Centrum Chorób Kobiecych KAAR MED

Na podstawie materiałów przygotowanych przez Agencję Deva Sp.j.

źródło: redakcja
Data dodania: 2008-12-18 13:10:33
Data modyfikacji: 2008-12-18 13:21:51
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.