szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 2011-01-10

W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Plastyczność mózgu

Plastyczność mózgu (neuroplastyczność) oznacza jego zdolność do ulegania trwałym zmianom w procesie rozwoju, kompensacji oraz uczenia się. Odbywa się to poprzez reorganizację (tworzenie i obumieranie) połączeń synaptycznych między neuronami.

 

Pojęcie to zostało wprowadzone przez polskiego uczonego Jerzego Konorskiego. Plastyczność leży u podstaw zdolności mózgu do adaptacji, samonaprawiania, uczenia się oraz procesów pamięciowych.
 

Plastyczność mózgu nie jest cechą jedynie organizmów dojrzewających – zachodzi w każdym wieku, niemniej jednak inne mechanizmy mogą być tu dominujące.
 

Może objawiać się jako: *plastyczność rozwojowa – związana z dojrzewaniem organizmu, *plastyczność kompensacyjna – związana z uszkodzeniami obwodowymi i centralnymi, *plastyczność związana z okresowym lub stałym nasileniem określonych bodźców czy też z procesem uczenia się i pamiętania.
 

Zrozumienie mechanizmów plastyczności mózgu ma ogromne znaczenie dla rozwoju skutecznych technik rehabilitacji oraz wyodrębnienia i usunięcia przyczyn niekorzystnych, patologicznych zmian. Plastyczność kory mózgu jest wynikiem jej organizacji w postaci rozproszonej sieci. Sieci te zdolne są do ciągłej reorganizacji.

 

Dodatkowymi czynnikami sprzyjającymi plastyczności kory mózgu są: *nakładanie się funkcji między poszczególnymi obszarami kory mózgu, *gęste wzajemne połączenia między nimi, *istnienie wielodrożności – równoległych dróg obejścia. Nieuszkodzone obszary sieci są zdolne do przejęcia funkcji realizowanych przez uszkodzone lub niedostępne w inny sposób obszary.
 

Reorganizacja kory mózgu może zachodzić jednocześnie na różnych poziomach: *lokalnie – w rejonach sąsiadujących z uszkodzeniem, *w nieuszkodzonych obszarach tej samej półkuli mózgu, *w obszarach nietkniętej półkuli mózgu.
 

Te lokalne zmiany mogą być przyspieszone, a ich zakres rozszerzony przez odpowiedni dobór strategii rehabilitacyjnej. Pomimo wspólnych mechanizmów procesy te mogą być zindywidualizowane przez stan danego organizmu, warunki środowiskowe czy intensywność interakcji.
 

Omawiany proces reorganizacji kory mózgu zachodzi w sposób naturalny podczas uczenia się nowych umiejętności. Wykorzystuje go również rehabilitacja jako proces ukierunkowanego uczenia.

 

W mózgu istnieje szereg potencjalnych (rezerwowych) połączeń, które w normalnej sytuacji nie odgrywają żadnej roli – są nadmiarowe. Mózg jest gotowy wykorzystać je lub stworzyć nowe, gdy tylko zajdzie nietypowa sytuacja: nauka nowej umiejętności lub uszkodzenie dotychczas poprawnie działających elementów.

 

Warunkiem do wytworzenia takich połączeń jest odpowiednia stymulacja pobudzająca ich aktywność. Stymulację tą zapewnia właściwy rodzaj bodźców wchodzących. Działa to również w drugą stronę – połączenia nieużywane z czasem mogą stać się nieaktywne, a mózg zaczyna je traktować jako rezerwowe.
 

Badania za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI) pokazały powiązanie między poprawą funkcji motorycznej a zwiększoną aktywnością w odpowiadającym tej funkcji obszarze kory motorycznej. Dodatkowym potwierdzeniem były badania z czasowym wyłączeniem części kory motorycznej za pomocą przezczaszkowej stymulacji magnetycznej (TMS).
 

Dotychczas zidentyfikowano wiele mechanizmów składających się na neuroplastyczność. Poznanie mechanizmów plastyczności mózgu oprócz diagnostyki obrazowej umożliwiają zaawansowane modele informatyczne oparte na sztucznych sieciach neuronowych.

 

Plastyczność jest jedną z najważniejszych cech układu nerwowego. Jest ona podstawą nowoczesnej neurorehabilitacji. Powrót do zdrowia na skutek neurorehabilitacji jest związany z zachodzeniem zmian w organizacji mózgu.
 

dr Emilia Mikołajewska, mgr inż. Dariusz Mikolajewski

źródło: Magazyn Pielęgniarki i Położnej
Data dodania: 2008-10-27 11:14:31
Data modyfikacji: 2008-10-27 11:14:31
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.