Potrójnie negatywny rak piersi

Rak piersi to kilka nowotworów, które różnią się cechami genetycznymi, morfologicznymi i przebiegiem choroby.

Najbardziej agresywnym, a zarazem najmniej poznanym jest tzw. potrójnie negatywny rak piersi.

Jak podkreślił dr hab. Tadeusz Pieńkowski, konsultant województwa mazowieckiego ds. onkologii klinicznej, dzięki postępowi biologii i medycyny w ostatnich latach znacznie poprawiły się efekty leczenia raka piersi.

Dziś terapię można i powinno się dobierać pacjentkom indywidualnie na podstawie biochemicznych cech komórek guza.

Gdy posiadają one receptory dla żeńskich hormonów płciowych, stosuje się leki blokujące działanie tych hormonów, a gdy z powodu zmiany genetycznej produkują w nadmiarze receptor HER2 - podaje się leki, które go blokują.

Zdaniem dr Anny Niwińskiej z Centrum Onkologii w Warszawie, najbardziej wykluczoną grupę pacjentek z rakiem piersi stanowią te, których rak określany jest jako potrójnie negatywny.

Nie posiada on żadnego z powyższych receptorów, a skuteczność jego leczenia jest ciągle bardzo niska.

Raka potrójnie negatywnego ma 10-15 proc. wszystkich pacjentek z rakiem piersi.

Charakteryzuje go duża agresywność, bardzo szybko rośnie i daje przerzuty oraz szybko nawraca.

Trudno go diagnozować we wczesnym stadium, gdyż jest słabo wykrywalny w mammografii.

„Zdarza się, że pacjentka, która miała dobre wyniki badania mammograficznego, zgłasza się po kilku miesiącach z guzem piersi wyczuwalnym palpacyjnie.

Albo chora zgłasza się z małym guzem, który teoretycznie powinien się dobrze poddawać terapii, a za rok lub dwa lata ma już przerzuty do płuc lub do mózgu.

To właśnie jest rak potrójnie negatywny - trudno przewidzieć jego przebieg” - wyjaśniła specjalistka.

Dlatego, pacjentki z tym nowotworem powinny być już od początku leczone bardzo intensywnie.

Największym problemem jest jednak to, że w przeciwieństwie do pozostałych nowotworów piersi, możliwości terapeutyczne są tu bardzo niewielkie.

Nie ma dużego arsenału leków, z których można skorzystać - nie może to być ani terapia hormonalna, ani leki działające na HER2.

"Jedynie tradycyjne chemioterapeutyki dają pewne efekty. Najskuteczniejsze są taksany i antracykliny, jednak dają odpowiedź u 45 proc. pacjentek z tym rakiem” - wyjaśniła dr Niwińska.

Dlatego średni czas przeżycia w tej grupie ciągle jest krótszy niż u chorych z innymi rodzajami raka piersi.

Jak przypomniał dr Pieńkowski, pewne nadzieje na przyszłość dla chorych z potrójnie negatywnym guzem piersi dają badania nad inhibitorami enzymu PARP, który bierze udział w naprawie DNA komórek.

Z ostatnich badań prof. Jana Lubińskiego z Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie wynika, że u części pacjentek z tym rakiem bardzo dobre efekty mógłby dawać tani lek stosowany od lat w chemioterapii - tj. cisplatyna.

Dotyczy to jednak tylko tych chorych, u których wykryto mutację w genie BRCA1 (większość guzów z tą mutacją jest właśnie potrójnie negatywna). Odkrycie to trzeba jednak potwierdzić w dalszych badaniach.

Według dr Iwony Głogowskiej z Centrum Onkologii w Warszawie z różnych prac wynika, że efekty chemioterapii u pacjentek z potrójnie negatywnym rakiem piersi można w pewnym stopniu poprawić podając im również lek antyangiogenny, tj. hamujący tworzenie się naczyń odżywiających guza i ułatwiających mu przerzuty.

Chodzi o bewacizumab, który obecnie jest stosowany u chorych z rakiem jelita grubego i z rakiem nerki, ale nie ma jeszcze wskazań do terapii raka piersi.

W Polsce w raku piersi można go stosować w ramach tzw. terapii niestandardowej, która od stycznia 2010 r. zaczęła być prowadzona w ramach programu terapeutycznego.

Jak oceniła dr Maria Górnaś, kierownik Oddziału Kobiecego Kliniki Onkologii Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie, zmiana ta sprawiła, że o lek można się teraz ubiegać tylko w placówkach, które mają zakontraktowane programy terapeutyczne, a przez to pogorszyła dostęp do bewacizumabu pacjentek leczonych w mniejszych ośrodkach.