Przez własne refleksje do bardziej świadomego pielęgniarstwa

Na szkoleniach dla pielęgniarek w Wielkiej Brytanii często podkreśla się wagę samodoskonalenia i samo-uczenia. Jedną z metod takiego własnego rozwoju jest prowadzenie pamiętnika zawodowego.

Czym jest „reflective diary”? Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto najpierw zastanowić się, czym jest refleksja. Według jednej z definicji to coś, co robimy każdego dnia, nie myśląc o tym.

Refleksja świadoma może służyć lepszemu zrozumieniu zaistniałej sytuacji, czy zdarzenia, kiedy rozwiązanie jakiegoś problemu nie jest jednoznaczne lub też kiedy chcemy wyciągnąć wnioski na przyszłość z zaistniałej sytuacji.

Nasze przemyślenia możemy wykorzystać bardziej użytecznie w celu lepszego podejmowania decyzji, radzenia sobie w trudnych momentach (w tym przypadku pamiętnik będzie służył lepszemu radzeniu sobie w sytuacjach z miejsca pracy).

Cechy pamiętnika: przede wszystkim musi być pisany uczciwie i szczerze, powinien utrwalać w pamięci ważne szczegóły i wydarzenia, być użyteczny w przyszłości, sprawiać przyjemność piszącemu.

Pamiętnik może być wykorzystany do opisania przeżyć z miejsca pracy, do ich oceny, przemyśleń oraz rozwinięcia akcji na różne możliwe sposoby.

Aby jednak zacząć, musimy znaleźć odpowiedni moment na pisanie, kiedy nic nam nie przeszkodzi w snuciu refleksji; nie zwracać uwagi na styl, ważny jest sam zapis; skoncentrować się na tym, co się zdarzyło i co w tej sytuacji było najważniejsze.

Ważne jest, aby pamiętnik był pisany na bieżąco, danego dnia, kiedy sytuacja, którą opisujemy miała miejsce.

Pytania pomocne przy pisaniu: jaka była moja rola w zaistniałej sytuacji, jak oceniam swoje zachowanie z punktu widzenia siebie jako fachowca, czy było ono właściwe, zgodne z moją wiedzą, wykształceniem, wcześniejszymi doświadczeniami, czy w pracy, również w zaistniałej sytuacji, pokazuję, że jestem fachową pielęgniarką/pielęgniarzem, czy postępuję zgodnie z wartościami właściwymi dla mojego zawodu.

Pytania służące przemyśleniu sytuacji: co chciałam osiągnąć przez takie działanie, dlaczego zadziałałam w ten sposób, co dokładnie zrobiłam, jak mogłam postąpić inaczej, czy ten sposób był najwłaściwszy w tej sytuacji, jakich kryteriów użyłam do oceny sytuacji i podjęcia decyzji do działania, co czuję w odniesieniu do tej sytuacji, co może czuć pacjent, czy członkowie zespołu, w którym pracuję.

Na koniec oczywiście rozważamy jakie z tej sytuacji płyną wnioski na przyszłość, jak lepiej sobie radzić w sytuacjach trudnych, kiedy działanie nie jest jednoznaczne, a może sposób, w jaki rozwiązuję zwykle problemy nie jest idealny, może mogę popracować nad podejmowaniem decyzji, aby były one lepsze?

Przykład pamiętnika: opis sytuacji, co się wydarzyło; co myślałam i czułam w tamtym momencie; dobre i złe strony tego doświadczenia; analiza; wnioski; plan działania na przyszłość, jeśli podobna sytuacja się wydarzy.
 

Rodzaje stylów pamiętnika: wolny tekst, opisujący zdarzenie i refleksje; burza mózgu, rozpatrywanie sytuacji na różne sposoby; forma pytań i odpowiedzi, bardzo wygodna dla osób niemających doświadczenia w pisaniu pamiętnika; skupienie się na zdarzeniu, dokładny opis zdarzenia, myśli, uczuć.

Jak napisałam wyżej styl nie jest najważniejszy, pamiętnik ma służyć naszemu rozwojowi zawodowemu, a jego literacka forma jest drugorzędna, w końcu pamiętnik z założenia piszemy tylko dla siebie.

Podsumowując: „reflective diary” służy do szczerego opisania wydarzenia, uczuć, myśli, podjętych działań oraz do określenia wniosków na przyszłość.

Oczywiście większość pielęgniarek powie, że nie ma czasu na pisanie czegoś, co niczemu nie służy (w końcu z jaką niechęcią piszemy nasze pielęgniarskie raporty), ale może warto chociaż spróbować poprzez rozważanie sytuacji z pracy znaleźć rozwiązania na przyszłość, które pomogą nam lepiej wykonywać nasz zawód oraz przyniosą korzyści naszym pacjentom.

Pamiętnik nie musi być pisany po każdym dyżurze, choć zaleca się, aby był pisany regularnie.

Możemy pisać np. wtedy, kiedy zdarzyło nam się coś wyjątkowego, jakaś niespotykana sytuacja lub w regularnych odstępach czasu, choćby co drugi dyżur, a później podzielić się niektórymi, bardziej nietypowymi opisami z czytelniczkami "Magazynu Pielęgniarki i Położnej",  niespodziewanie może okazać się, jak wiele mamy sobie wzajemnie do powiedzenia.

Życzę powodzenia w utrwalaniu własnych doświadczeń.

Katarzyna Trzpiel