szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Skuteczna profilaktyka zakażeń meningokokowych

Zakażenie meningokokami wywołują gram-ujemne bakterie dwoinki zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych Neisseria meningitidis, potocznie nazywane meningokokami. Cechą charakterystyczną meningokoków jest obecność otoczki polisacharydowej, której zróżnicowanie w budowie pozwala wyszczególnić 13 typów serologicznych.


Typy, które odpowiadają za większość zakażeń występujących u człowieka i są uważane za niebezpieczne, to A, B, C, Y, W-135. W Polsce najwięcej zachorowań jest wywołanych meningokokami typu B i C. Odpowiadają one za ok. 95% zakażeń inwazyjnych. Na zakażenie meningokokami są narażeni wszyscy, bez względu na wiek czy płeć. Zakażenie przenosi się drogą kropelkową w czasie kontaktu z bezobjawowym nosicielem albo osobą chorą [1–5].

 

Objawy zakażenia


Początkowe stadium zakażenia meningokokami przypomina przeziębienie. U osoby chorej występują ogólne złe samopoczucie, gorączka, a także bóle stawowe i mięśniowe. Pojawienie się innych objawów, takich jak ból głowy, nudności i wymioty, biegunka, sztywność karku oraz drgawki, może świadczyć o zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych [5]. Charakterystyczny objaw w chorobie meningokokowej stanowi wysypka wybroczynowa. Na skórze całego ciała osoby chorej pojawiają się plamki w postaci drobnych czerwonych punkcików, które w późniejszym stadium zlewają się w duże plamy. Istotne jest to, że plamki pod wpływem nacisku nie bledną. W domowym warunkach można przeprowadzić tzw. test szklankowy, który polega na przyciśnięciu boku szklanki do zmian skórnych. Nieblednięcie plamek świadczy o zakażeniu [5, 6].


Przebieg choroby meningokokowej u niemowląt i dzieci poniżej 2. roku życia różni się od objawów występujących u osób dorosłych. U małych dzieci najczęściej można zaobserwować następujące objawy: gorączkę i jednocześnie zimne dłonie oraz stopy, brak apetytu, biegunkę i wymioty, senność, rozpaczliwy płacz, drażliwość, odchylenie głowy do tyłu, pulsujące ciemiączko (u niemowląt) oraz charakterystyczne wybroczyny [3, 6].


Należy pamiętać, że pojawienie się wysypki wybroczynowej może być ostatnim stadium choroby meningokokowej. Dlatego też podejrzenie zakażenia meningokokami trzeba niezwłocznie zgłosić lekarzowi i nie czekać na wystąpienie wybroczyn [6].

 

Poważne konsekwencje zakażenia meningokokami


Poważną konsekwencję zakażenia meningokokami stanowi wystąpienie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i posocznicy (sepsy), które wspólnie określa się mianem inwazyjnej choroby meningokokowej (IChM). Postępująca sepsa meningokokowa może przyczynić się do niewydolności wielonarządowej, a także zgonu [3, 6].


Przebycie zakażenia meningokokowego może powodować poważne powikłania zdrowotne. Konsekwencjami przebytego zakażenia są uszkodzenia mózgu, niedosłuchy, padaczka, amputacje kończyn, ubytki skóry i tkanki podskórnej oraz zaburzenia na podłożu emocjonalnym [3].


Śmiertelność z powodu choroby meningokokowej jest wysoka. Według danych w sytuacji rozpoczęcia leczenia na wczesnym etapie (24–48 godzin od pojawienia się objawów) śmiertelność dotyczy ok. 8–15% osób. Natomiast nieleczone zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych przyczynia się nawet do 50% zgonów oraz powoduje wystąpienie niepełnosprawności u 10–20% osób, które przeżyją [7].

 

Szczepienia przeciwko meningokokom w Polsce


W Polsce szczepienia przeciwko meningokokom należą do grupy szczepień zalecanych. Oznacza to, że szczepionki nie są finansowane przez Ministerstwo Zdrowia, zatem koszt zakupu pokrywają osoby, które ją przyjmują, a w przypadku dzieci – rodzice lub opiekunowie prawni.
Szczepienia przeciwko meningokokom są zalecane:

  • niemowlętom powyżej 2. miesiąca życia,
  • dzieciom uczęszczającym do żłobków, przedszkoli i szkół,
  • młodzieży i młodym dorosłym do 21. roku życia, zwłaszcza osobom mieszkającym w internatach i akademikach,
  • osobom pracującym w zawodach medycznych ze względu na możliwość kontaktu z chorym,
  • dzieciom i dorosłym z niedoborami odporności zarówno wrodzonymi, jak i nabytymi (zakażenie wirusem HIV), z anatomiczną i czynnościową asplenią (brak śledziony) oraz chorującym na nowotwory złośliwe i przewlekłe choroby nerek, a także osobom, które przyjmują leki immunosupresyjne,
  • osobom wyjeżdżającym zagranicę w celach edukacyjnych (np. Stany Zjednoczone) lub służbowo (Arabia Saudyjska),
  • osobom, które podróżują na tereny endemicznego i epidemicznego występowania zakażenia meningokokami [3, 4].

W Polsce są zarejestrowane trzy rodzaje szczepionek przeciwko meningokokom. Należą do nich szczepionki polisacharydowe, skoniungowane oraz szczepionka białkowa [3, 4].


Szczepionki polisacharydowe są skierowane przeciwko meningokokom typu A i C lub A, C, W135 i Y. Są przeznaczone dla dzieci powyżej 2. roku życia, młodzieży i dorosłych. Ochrona po podaniu szczepionki wynosi ok. 3–5 lat. W Polsce dostępne są szczepionki polisacharydowe Meningo A+C i Mencevax ACWY.


Szczepionki skoniungowane są szczepionkami nowszej generacji i chronią przeciwko meningokokom typu C oraz A, C, W135 i Y. Szczepionki skoniungowane przeciwko meningokokom typu C można podawać dzieciom od 2. miesiąca życia (2 dawki), młodzieży i dorosłym (1 dawka). Natomiast szczepionki czterowalentne, które chronią przed typami A, C, W135 i Y, można stosować u dzieci od 2. lub 12. miesiąca życia, młodzieży i dorosłych. W Polsce są zarejestrowane następujące szczepionki skoniungowane: Meningitec, Menitorix, Menveo, NeisVac – C Baxter oraz Nimenrix.


Szczepionka białkowa jest szczepionką najnowszej generacji skierowaną przeciwko meningokokom typu B. Jest przeznaczona dla dzieci od 2. miesiąca życia i starszych. Chroni przed inwazyjną chorobą meningokokową wywołaną przez meningokoki typu B. W Polsce są dostępne dwie szczepionki białkowe Bexsero i Trumenba [3, 4].

 

Dlaczego warto się zaszczepić?

 

  • Noworodek otrzymuje drogą łożyskową przeciwciała od matki. Samodzielnie nie jest w stanie wytworzyć przeciwciał przeciwpolisacharydowych. Przez pierwsze 9 miesięcy życia ich stężenie w organizmie dziecka jest niskie. Dzieci poniżej 5. roku życia są najbardziej narażone na zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, a szczyt zapadalności znajduje się w przedziale od 3. do 5. miesiąca życia.
  • Wczesna diagnostyka inwazyjnej choroby meningokokowej jest bardzo trudna w związku z podobieństwem do objawów przeziębienia.
  • Przebieg inwazyjnej choroby meningokokowej może mieć gwałtowny charakter. Objawy choroby potrafią rozwinąć się w kilka dni, a nawet godzin i doprowadzić do zgonu osoby chorej.
  • Śmiertelność w wyniku przebytej choroby meningokokowej jest wysoka, a przebycie choroby wiąże się z wystąpieniem różnego rodzaju niepełnosprawności [2, 3, 7].

Piśmiennictwo:
1. Heczko P.B., Pietrzyk A., Wróblewska M. Mikrobiologia lekarska, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2014
2. Rudkowski Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze u dzieci, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2013
3. http://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/meningokoki/ [15.03.2018]
4. Bernatowska E., Grzesiowski P.: Szczepienia ochronne. Obowiązkowe i zalecane od A do Z, Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2015
5. Zapobieganie inwazyjnej chorobie meningokokowej. https://gis.gov.pl/zdrowie/choroby-zakazne/288-meningokoki [15.03.2018]
6. Co to jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i posocznica (sepsa) meningokokowa? – informacja dla społeczeństwa. https://gis.gov.pl/zdrowie/choroby-zakazne/288-meningokoki [15.03.2018]
7. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs141/en/ [15.03.2018]

źródło: PZWL, oprac. Kinga Kalita-Kurzyńska
Data dodania: 2018-09-11 12:51:08
Data modyfikacji: 2018-09-11 12:53:42
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.