Słowackie pielęgniarki i położne odniosły wielki sukces

Ten dzień przejdzie do historii słowackiego pielęgniarstwa jako święto zwycięstwa o lepsze płace, obywatelskiej dojrzałości pielęgniarek i położnych oraz rozsądku wszystkich uczestników negocjacji. W dniu 1 lutego 2012 Parlament Słowacji uchwalił ustawę o minimalnych, gwarantowanych płacach pielęgniarek i położnych w brzmieniu oczekiwanym przez Słowacką Izbę.

To ogromny sukces, poprzedzony ciężką, prawie dwuletnią praca, mnóstwem negocjacji, wreszcie słynną Petycją Słowackiej Izby, która otworzyła oczy obywateli i polityków na problemy w ochronie zdrowia. Tym większy to sukces, że został wypracowany pokojowymi metodami z zastosowaniem narzędzi demokracji obywatelskiej (Petycja, zbieranie podpisów, negocjacje, konferencje prasowe, publikacje w mediach, blogi pielęgniarskie, pisanie listów oraz maili, spotkania z politykami, członkami rządu i Parlamentu).

Ani razu pielęgniarki i położne nie zastosowały radykalnych form protestu w postaci strajku czy okupacji jakichkolwiek obiektów użyteczności publicznej. Nie stosowano akcji protestacyjnych, które zakłócałyby funkcjonowanie zakładów opieki zdrowotnej. A przecież w tym samym czasie rozegrał się spektakularny protest lekarzy po nazwą „Dziękujemy, odchodzimy”, polegający na składaniu wymówień.

Sytuacja ta spowodowała wzrost niepokoju pacjentów, ponieważ w mediach grożono zamykaniem oddziałów szpitalnych. Pojawiły się informacje o konieczności przewożenia chorych do szpitali w południowej Polsce i w północnych rejonach Węgier. Tę panikę uspokajały pielęgniarki na swoich blogach, m.in. Ľubica Kočanová.

Przez cały czas procedowania ustawy, pielęgniarki i położne obserwowały postępy prac poprzez prezentowane w mediach doniesienia. Na portalu Słowackiej Izby Pielęgniarek i Położnych jest specjalny dział poświęcony przeglądowi prasy. Umieszcza się w nim wszystkie linki do publikacji o pielęgniarstwie, które ukazały się w ciągu 24 godzin w słowackich mediach, a serwis aktualizowany jest na bieżąco. To ogromna wygoda móc w jednym miejscu znaleźć interesujące nas informacje.

Oprócz portalu, Słowacka Izba Pielęgniarek i Położnych prowadzi profil na Face Booku, na którym zarejestrowane są 794 osoby (stan na 2 lutego 2012).  Właśnie FB okazał się znakomitym miejscem do szybkiej wymiany informacji pomiędzy Naczelną Radą Słowackiej Izby a pielęgniarkami i położnymi w terenie. Dodatkowo redagowane są biuletyny informacyjne, rozsyłane drogą mailową.

Prezes Słowackiej Izby – PhDr. Mária Lévyová – kilka razy dziennie publikowała posty na FB, często z prośbą o konsultację, o przyłączenie się do akcji pisania listów albo z prośbą o doradzenie w jakiejś sprawie. Publikowane były stanowiska polityków i Naczelnej Rady, relacje ze spotkań, postępy w negocjacjach, zapowiedzi konferencji prasowych i wiele innych informacji. Dyskusja na profilu była bardzo intensywna. Każdy z użytkowników może dodawać swoje posty i rozpoczynać nowe wątki dyskusji. Wiele z podjętych tematów miało więcej niż 100 wpisów.

Na Słowacji jest pokaźna reprezentacja pielęgniarek blogerek, które tworzą otwartą siec, olinowaną także na FB. Informacje o nowych artykułach ukazują się także w biuletynach Słowackiej Izby, wysyłanych drogą mailową. Niejednokrotnie teksty z blogów cytowane były w centralnych mediach. Dzięki temu zarówno dyskusja, jak i komentarze i stanowiska w poszczególnych sprawach były dostępne szerokiej publiczności. Zdumiewająco krystaliczna jest transparentność działalności władz samorządu.

Należy podkreślić, że członkowstwo w Słowackiej Izbie Pielęgniarek i Położnych jest dobrowolne, i że tylko członkowie opłacają składki, natomiast użytkownikami profilu Słowackiej Izby na FB może być każda pielęgniarka i położna. Tak więc w dyskusji nie został nikt pominięty, a Izba występowała w interesie wszystkich pielęgniarek i położnych. I jeszcze jedna bardzo ważna informacja – otóż osoby funkcyjne Słowackiej Izby swoje zadania wykonują wolontaryjnie i z ogromnym zaangażowaniem, co miałem okazję obserwować. Jedyną osobą pobierającą płacę z tytułu pełnionej funkcji jest prezes Naczelnej Rady.

Za ustawą o minimalnych, gwarantowanych płacach pielęgniarek i położnych głosowało 141 posłów Parlamentu Słowacji na 150 możliwych głosów. Zważywszy na to, że w posiedzeniu uczestniczyło 141 parlamentarzystów, można powiedzieć, że ustawa została przyjęta w 100% przez wszystkie partie polityczne.

Po głosowaniu, Minister Zdrowia – Ivan Uhliarik – pogratulował wszystkim pielęgniarkom i położnym. Dodał, że „mamy już ładne szpitale, mamy np. bardzo dobry sprzęt medyczny, mamy drogie leki, ale zapominamy, że opieka zdrowotna jest służbą, a tę służbę sprawują ludzie. Zapomnieliśmy, że tych ludzi trzeba dobrze wynagrodzić”. Jego zdaniem, dzięki tej ustawie pacjenci zyskują lepszą jakość opieki, ponieważ ustabilizuje się sytuacja pielęgniarek, zwiększy się motywacja do pracy w kraju. Pielęgniarki będą lepiej wykształcone, ponieważ same ponoszą koszty podnoszenia swoich kwalifikacji.

Prezes Słowackiej Izby – Mária Lévyová – poinformowała, że w systemie słowackiej ochrony zdrowia pracuje 33 tys. pielęgniarek i 2 tys. położnych. Natomiast w ciągu ostatnich 2 lat pracę podjęło 176 absolwentów. Znaczna ich część rezygnuje z pracy w ochronie zdrowia lub wyjeżdża za granicę. Na przykład w Austrii zatrudnionych jest 20 tys. pielęgniarek pochodzenia słowackiego, które emigrowały tam na przestrzeni wielu lat.

Ta ustawa ma zatrzymać młode kadry w kraju, jak również zwiększyć atrakcyjność zawodu w odbiorze społecznym. Dlatego znaczenie ustawy jest szersze niż tylko dla wąskiego grona zainteresowanych. Jest ona wagi państwowej.

Ustawa ureguluje płace pielęgniarek i położnych, gwarantując najniższą wartość w zależności od stażu pracy i wykształcenia. Dotychczas płace na Słowacji były mocno zróżnicowane. Pielęgniarka z wieloletnim stażem pracy w małym ośrodku mogła zarabiać od 400 – 450 Euro, podczas gdy w dużym szpitalu na analogicznym stanowisku zarobki były znacznie wyższe.

Obecna regulacja wyrównuje te dysproporcje i zdecydowanie uatrakcyjni płace. Absolwenci będą mogli dostać pierwszą wypłatę nie niższą niż 640 Euro, a już po 3 latach jej wartość wzrośnie do minimum 666,2 Euro. Wzrost płac odbywać się będzie w postępie co 3 lata. Pielęgniarka z 33 letnim stażem pracy zarobi nie mniej niż 928 Euro (patrz tabela poniżej).

Mimo ogromnego sukcesu, nadal pozostaje wyczekiwanie, bowiem ustawę musi jeszcze podpisać Prezydent Słowacji. Planowany termin wejścia w życie, to 1 kwietnia 2012. Sytuację nieco komplikują przedwczesne wybory parlamentarne, ale politycy zapewniają, że prace nad aktami wykonawczymi będą kontynuowane, a w budżecie państwa znajdą się potrzebne środki na pokrycie zobowiązań. Słowacka Izba Pielęgniarek i Położnych nadal będzie pracować nad problemami zgłoszonymi w Petycji. Zatem to nie koniec pracy.

Wojciech Nyklewicz

Fundacja Rozwoju Pielęgniarstwa Polskiego, Warszawa