szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Zakażenia meningokokowe i ich profilaktyka

Szczepienia ochronne należą do istotnych działań profilaktycznych w walce z chorobami zakaźnymi. W Polsce dostępne są szczepionki bezpłatne, tzw. obowiązkowe gwarantujące najwęższy zakres ochrony, oraz szczepienia odpłatne – zalecane rozszerzające profilaktykę. Realizacja programu szczepień i zakres ochrony zależą od decyzji rodziców. Kompetentna informacja o możliwości skorzystania ze szczepień zalecanych, korzyściach wynikających z ich zastosowania mogą ułatwić podjęcie decyzji będącej inwestycją w zdrowie dziecka.

 

Za inwazyjne zakażenia pozaszpitalne odpowiadają przede wszystkim bakterie otoczkowe. Wśród nich najszybszymi zabójcami są meningokoki (często zaledwie godziny), częstszym, ale powolniejszym zabójcą w skali świata są pneumokoki.

 

Liczne serogrupy

 

Meningokoki są to bakterie należące do gatunku Neisseria meningitidis. Najbardziej inwazyjne są oznaczone symbolami: A, B, C, Y i W-135. W Polsce najczęściej występują zakażenia spowodowane meningokokami z grupy Bi C. Meningokoki należą do jednych z najgroźniejszych bakterii, ponieważ dzięki otoczce wielocukrowej , potrafią ukryć się w organizmie człowieka przed działaniem układu odpornościowego przez pierwsze 12 do 24 godzin namnażania. Otoczki bakteryjne posiadają zdolności anty-fagocytarne, to znaczy zmniejszają zdolność makrofagów do fagocytozy bakterii.


Meningokoki serogrupy B są najczęstszą przyczyną zachorowań na Inwazyjną Chorobę Meningokokową (IChM) wśród niemowląt i małych dzieci. Według danych KOROUN, w 2015 roku były one przyczyną ponad 87% przypadków zachorowań w grupie wiekowej 0-11 m,, a w 2014 i 2013 roku – odpowiadały za 83% przypadków IChM w tej samej grupie. Meningokoki serogrupy B są także odpowiedzialne za większość zachorowań u dzieci w grupie wiekowej 1-2 lata.


Zakażenie meningokokami następuje poprzez bezpośredni kontakt z osoba chorą lub z bezobjawowym nosicielem. Bakterie przenoszą się droga kropelkową, poprzez kontakt bezpośredni np. pocałunek, lub pośredni np. spożywanie posiłku ze wspólnego naczynia. Ryzyko zakażenia wzrasta w dużych zbiorowiskach ludzkich np.: żłobek, przedszkole, szkoła.


Obraz kliniczny Inwazyjnej Choroby Meningokokowej (IChM) jest zróżnicowany i zależy od wieku pacjenta oraz postaci klinicznej. Meningokoki mogą wywoływać: zapalenie spojówek, zapalenie stawów, zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia.


Przebieg i powikłania


Inwazyjna Choroba Meningokokowa najczęściej przebiega pod postacią zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych i/lub sepsy. Zaczyna się zwykle nagle i może mieć bardzo szybki przebieg. W pierwszych 4-6 godzinach objawy są niecharakterystyczne. Występuje gorączka, objawy zakażenia górnych dróg oddechowych, u małych dzieci może pojawić się biegunka. U niemowląt obserwuje się niechęć do ssania, brak apetytu, drażliwość, senność. U dzieci starszych i młodzieży dodatkowo może pojawić się ból kończyn dolnych oraz głowy.


W sytuacji wystąpienia choroby o przebiegu piorunującym dotyczy to sepsy ze wstrząsem septycznym w kilka godzin od pojawienia się pierwszych objawów następuje pogorszenie się stanu zdrowia pacjenta. Pojawia się senność, zaburzenia oddychania, oraz objawy niewydolności wielonarządowej. U 80% chorych może pojawić się wysypka krwotoczna z wybroczynami i wykwitami grudkowo-krwotocznymi powstającymi na skutek zatorów bakteryjnych w naczyniach włosowatych skóry. Zmiany skórne występują na kończynach dolnych i górnych, wraz z rozwojem choroby zmiany te mogą pojawić się na spojówkach i śluzówce jamy ustnej.


U niemowląt oraz dzieci w drugim roku życia, jeśli następuje rozwój zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, objawy oponowe nie występują lub są trudne do interpretacji. Częściej pojawia się senność, drażliwość, nadwrażliwość dziecka na dotyk. Natomiast zespół oponowy u starszych dzieci i młodzieży manifestuje się gorączką, bólem głowy, nudnościami, wymiotami, oraz dodatnimi objawami oponowymi w badaniu przedmiotowym.
Okres wylęgania choroby wynosi od 2 do 10 dni.


Powikłania Inwazyjnej Choroby Meningokokowej pojawiają się u 10-20% osób. Występują trwałe zaburzenia neurologiczne, uszkodzenie słuchu, niedowłady kończyn, amputacje kończyn, amputacje paliczków, ubytki skóry, tkanki podskórnej w wyniku procesu martwiczego, zaburzenia funkcji wykonawczych, zaburzenia emocjonalne oraz pamięci, deficyt intelektualny. (Viner RM i wsp. Lancet Neurol. 2012;11:774-783.)

W sepsie meningokokowej śmiertelność wynosi od 20 do 70%, co drugi zgon następuje w ciągu pierwszej doby od chwili wystąpienia pierwszych objawów choroby.


Czynna immunoprofilaktyka

 

Najistotniejszym sposobem zwalczania chorób zakaźnych i zakażeń, w tym Inwazyjnej Choroby Meningokokowej, są działania profilaktyczne. Najskuteczniejsze jest stosowanie czynnej immunoprofilaktyki.

 

W Polsce dostępne są szczepionki skoniugowane monowalentne przeciw serogrupie C zalecane od ukończenia 2. miesiąca życia. Szczepionka białkowa (rDNA), złożona, adsorbowana zalecana do czynnego uodparniania osób w wieku 2 miesięcy i starszych przeciw IChM wywoływanej przez Neisseria meningitidis grupy B. . Skoniugowane czterowalentne przeciw serogrupom A, C, W-135, Y zalecane od uk. 6 tygodnia życia lub ukończenia 24. miesiąca życia, oraz szczepionki polisacharydowe nieskoniugowane przeciw serogrupom A, C zalecane dzieciom od ukończenia 2. roku życia oraz osobom dorosłym z grup ryzyka. Skoniugowane szczepionki meningokokowe są wysoce immunogenne, zdolne do indukowania odpowiedzi pierwotnej a także długotrwałej pamięci immunologicznej. Należą do bardziej immunogennych niż szczepionki meningokokowe polisacharydowe.


Niezbędna jest edukacja


Zgodnie z aktualnie obowiązującym PSO na rok 2017 wszystkie dzieci objęte są obowiązkowymi szczepieniami przeciwko Hib, pneumokokom. Istnieje możliwość poszerzenia ochrony szczepieniem przeciwko zakażeniom Neisseria meningitidis, które nie są jeszcze finansowane ze środków publicznych, jako świadczenia nieobowiązkowe. Określa się je jako zalecane, ich koszt ponoszą bezpośrednio zainteresowane osoby.


Dynamiczna sytuacja w zakresie realizacji skutecznej immunoprofilaktyki stwarza potrzebę rzetelnej i ciągłej edukacji na temat szczepień ochronnych. Jednym z warunków realizacji szczepień ochronnych jest profesjonalna edukacja w zakresie wakcynologii.


Realizacja programu szczepień ochronnych zależy od rodziców, ale również od działań podejmowanych przez personel medyczny. Powszechny dostęp do informacji na temat szczepień, zarówno informacji właściwych, jak i nie do końca sprawdzonych, wpływa na pojawienie się trudności w weryfikacji wiedzy przez rodziców i podjęcia właściwej decyzji w tej kwestii. Personel medyczny, lekarz rodzinny, pielęgniarka, położna powinni przeciwdziałać dezinformacjom szerzonym przez przeciwników szczepień i skutecznie edukować rodziców.

 

 

źródło: mgr Agnieszka Skurzak, dr hab. n. o zdr. Grażyna Iwanowicz-Palus
Data dodania: 2017-06-23 14:27:09
Data modyfikacji: 2017-06-23 14:31:39
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.