szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 2011-01-10

W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Badania pielęgniarskie. Problemy żywieniowe pacjentów dializowanych

Jedną z metod stosowanych w leczeniu niewydolności nerek jest hemodializa, która polega na usuwaniu produktów przemiany materii, wody, leków i toksyn z krwi pacjenta.

 

Kontrola mocznicy u pacjentów z niewydolnością nerek po rozpoczęciu dializoterapii polega na stosowaniu skutecznej dializy i odpowiedniej diety oraz na uzupełniającym leczeniu farmakologicznym.  

 

Przestrzeganie odpowiedniej diety w okresie dializ ma duży wpływ na dobre samopoczucie pacjenta, prawidłowy przebieg dializ oraz wyniki niektórych badań laboratoryjnych.

 

Bardzo ważne jest zatem, aby pacjenci byli poinformowani o zalecanym postępowaniu dietetycznym w okresie dializoterapii i się do niego stosowali.

 

Chorzy powinni przede wszystkim znać zasady diety dotyczące dozwolonej ilości potasu i fosforu, ale także białka, tłuszczów i płynów, oraz wiedzieć, jakie są zalecane sposoby przyrządzania potraw.

 

Leczenie dietetyczne w niewydolności nerek w okresie dializacyjnym należy do podstawowych elementów terapii, jednak zasady leczenia dietetycznego nie przez wszystkich pacjentów są dobrze znane i przestrzegane. Opisane badanie dotyczy tego zagadnienia.  

 

Pacjenci dializowani

Badanie przeprowadzono wśród pacjentów Stacji Dializ Szpitala Wojewódzkiego w Koszalinie w kwietniu i maju 2006 r. Badaniami objęto 21 osób, w tym 13 kobiet (62%) i 8 mężczyzn (38%).

 

Ankietowanym rozdawano kwestionariusz ankiety własnego autorstwa, który następnie zbierano w tym samym dniu – kwestionariusz ankiety był wypełniany przez respondentów podczas hemodializy. Udział w badaniu był dobrowolny, wszystkim ankietowanym zapewniono anonimowość.

 

Wśród badanych przeważały osoby w przedziale wieku 41-50 lat i 51-60 lat (28,57% badanych dla każdego przedziału wiekowego), mniej liczną grupę stanowiły osoby nieco starsze, tj. 61-70 lat (19,04%) i 71-80 (4,76%) oraz osoby młodsze, tj. w przedziale wieku 21-30 lat i 31-40 lat (9,52% badanych dla każdego przedziału wiekowego).

 

Wśród badanych przeważały osoby z wykształceniem podstawowym (47,6%) i średnim (28,57%), mniej było osób z wykształceniem zawodowym (19,04%) i wyższym (4,76%).

 

Wśród ankietowanych najliczniejszą grupę stanowili pacjenci leczeni hemodializami od 2 do 4 lat (28,5%), mniejszą zaś grupą byli leczeni od 1 roku oraz od 7 lat (14,3% badanych dla każdego przedziału).

 

Jeszcze mniejsza grupa to pacjenci, którzy są leczeni hemodializami od 5, 6 lub 19 lat (9,5% badanych dla każdego przedziału) oraz leczeni zaledwie od kilku miesięcy lub 10 i 17 lat (4,7% badanych z każdego przedziału).  

 

Wyniki niezadowalające

Ankietowane osoby zapytano, czy znają zasady diety, jaką należy stosować w niewydolności nerek. Wszyscy ankietowani (100%) odpowiedzieli, że tak, jednak na każde następne pytanie odpowiadali już mniej stanowczo.

 

Część chorych przyznała, że nie orientuje się w niektórych kwestiach związanych z zalecanym sposobem odżywiania w niewydolności nerek, zwłaszcza w niewydolności nerek leczonej hemodializami.

 

95,2% ankietowanych zna zasady dotyczące sporządzania posiłków, reszta zaś takiej wiedzy nie ma. Podobne wyniki uzyskano w kolejnym pytaniu, w którym 9,5% badanych przyznało, że nie wie, których produktów nie można spożywać lub ich spożycie ograniczyć.

 

Następnie zapytano ankietowanych, czy znają produkty z ograniczoną ilością potasu i fosforu. Połowa (52,4%) przyznała, że nie potrafi wskazać takich produktów.

 

Badane osoby zapytano także, kto z członków zespołu medycznego udzielał informacji dotyczących zasad żywienia w niewydolności nerek.

 

Jak wynika z analizy odpowiedzi, była to najczęściej pielęgniarka (76,2%), w dużo mniejszym stopniu robił to lekarz (33,3%), jeszcze rzadziej dietetyk (23,8%) lub jakaś inna osoba (4,8%); ankietowani mogli w tym pytaniu wskazać kilka osób.

 

Respondenci odpowiedzieli także na pytanie, czy mają publikację książkową dotyczącą zasad żywienia w niewydolności nerek. Jedynie 33,3% badanych potwierdziło ten fakt.  

 

Ważne zadanie pielęgniarki

Przestrzeganie diety przez chorych z niewydolnością nerek w okresie dializoterapii jest bardzo ważne i przez chorych dostrzegane, aczkolwiek nie do końca uświadamiane i przestrzegane.

 

Mogą o tym świadczyć następujące dane: wszyscy ankietowani w prezentowanym badaniu stwierdzili, że co prawda, znają zasady diety, jaką należy stosować w niewydolności nerek, ale blisko 5% z nich nie posiada wiedzy na temat sporządzania posiłków.

 

Co gorsze, blisko 10% badanych przyznało, że nie wie, których produktów nie można jeść lub ich spożycie ograniczyć, a połowa badanych nie potrafiła wskazać składników diety zawierających ograniczoną ilość potasu i fosforu.

 

Dane te pokazują, jak daleki od postulowanego jest stan wiedzy pacjentów o zasadach leczenia dietetycznego choroby, na którą cierpią, i którą można leczyć i wspomagać odpowiednim odżywianiem.

 

Należy pamiętać, że dieta pacjentów hemodializowanych powinna zawierać odpowiednią ilość energii, tj. ok. 2000-2500 kcal/dobę, a głównym jej źródłem muszą być węglowodany (np. pieczywo, kasze, makarony, mąka) oraz tłuszcze.

 

Jeżeli podaż energii jest zbyt mała, organizm czerpie ją ze swoich zapasów (tłuszczów i białek), doprowadzając do ubytku masy ciała i niedoborów białka. Z kolei nadmierna podaż energii (głównie węglowodanów) spowoduje przyrost masy ciała.

 

Pacjenci z niewydolnością nerek muszą wiedzieć, że nadmiar potasu, fosforu i sodu w ich krwi może doprowadzić do poważnych zaburzeń, niezbędne jest zatem, aby znali dozwolone dla nich produkty i ilości, w jakich mogą je spożywać.

 

Dla chorego na niewydolność nerek podstawowa jest konieczność przestrzegania reżimu płynowego, aby przyrost masy ciała pomiędzy dializami (zwykle 2-3 dni) nie przekraczał 1,5-2 kg.

 

Ważną kwestią okazała się także wiadomość uzyskana od chorych, że informacji z zakresu zasad żywienia udzielała im najczęściej pielęgniarka, a w dużo mniejszym stopniu robił to lekarz.

 

Można to interpretować na kilka sposobów, jednak sam fakt, że pielęgniarka była tą, która najczęściej instruowała chorego w zakresie pożądanej dla niego diety, czyni ją bardzo ważną i należałoby to w odpowiedni sposób wykorzystać.

 

Na przykład pielęgniarki pracujące w stacjach dializ powinny część swojego czasu pracy przeznaczyć na edukowanie bądź sprawdzanie wiedzy chorego dializowanego pod względem znajomości i przestrzegania zasad żywienia i sporządzania posiłków.

 

Należałoby to robić dyskretnie, np. w rozmowie z chorym pytać go o spożyte w ostatnim czasie posiłki i płyny oraz sposób ich przyrządzania, jak również o to, co planuje dziś zjeść.

 

Rozmowa ma na celu zacieśnienie kontaktu pielęgniarki z chorym, ale i dostarczenie informacji na temat sposobu odżywiania się pacjenta.

 

Jeżeli zachodzi taka potrzeba, rozmowa powinna się kończyć udzieleniem wskazówek dietetycznych.

 

Bardzo dużą pomocą mogą się tu okazać wszelkiego rodzaju pomoce wydawnicze, które pacjent mógłby otrzymać od pielęgniarki. Wymaga to jednak np. nawiązania kontaktów z firmami produkującymi leki dla chorych na niewydolność nerek i dializowanych, aby przygotowały poradniki żywieniowe.

 

Jest to bardzo istotne, ponieważ tylko jedna trzecia badanych przyznała, że korzysta z odpowiednich publikacji.

 

Skrócone wersje takich poradników może przygotować oczywiście pielęgniarka, która pracuje w stacji dializ od wielu lat, bardzo dobrze zna problemy chorych dializowanych i ma merytoryczną wiedzę w tym zakresie.  

Autor: Wojciech Kapała, Bogumiła Nowakowska
Data dodania: 2008-05-26 14:08:31
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.