szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 2011-01-10

W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Postępowanie w pierwszej dobie. Pielęgnowanie chorego oparzonego (1)

Oparzenia pod względem działania czynnika uszkadzającego dzielimy na: termiczne, chemiczne i elektryczne. Termiczne mogą być wywołane przez gorące płyny, płomień, kontakt z gorącymi przedmiotami, a chemiczne przez kwasy i zasady. Elektryczne mogą być błyskowe z łuku elektrycznego lub kontaktowe przez zetkniecie się z prądem wysokiego napięcia. Oparzenie dróg oddechowych i zaburzenia wentylacji następują w wyniku wziewania gorących gazów spalinowych, dymów.   Podział i charakterystyka oparzeń W zależności od głębokości oparzenia dzielimy na: -Oparzenia powierzchowne I stopnia: charakterystyczne dla oparzeń słonecznych, po naświetlaniach w solariach lub krótkotrwałym działaniu gorących płynów. Uszkodzeniu ulega sam naskórek, występuje rumień, obrzęk oraz żywa bolesność. Ustępują po 5-10 dniach. -Oparzenia powierzchowne IIa stopnia: uszkodzeniu ulega naskórek i częściowo warstwa skóry właściwej. Charakteryzują się obrzękiem, bolesnością, występowaniem pęcherzy wypełnionych płynem surowiczym. Gojenie rany trwa 8-14 dni. Na ogół nie pozostawia blizn. -Oparzenia głębokie pośredniej grubości skóry II b stopnia: uszkodzeniu ulega naskórek i 2/3 skóry właściwej. Leczenie trwa około miesiąca. Oparzenia pozostawiają trwałe blizny. -Oparzenia III stopnia: obejmują pełną grubość skóry właściwej i sięgają podskórnej tkanki tłuszczowej. Z powodu uszkodzenia zakończeń nerwów czuciowych nie są bolesne. Skóra jest twarda, nieelastyczna, jej zabarwienie jest różne i zależy od czynnika parzącego: po oparzeniu gorącym płynem lub parą skóra jest blada, biała i zimna, a po oparzeniach płomieniem ma kolor ceglasty, brązowy, szary lub czarny. -Oparzenia IV stopnia: obejmują tkanki głębokie, dochodzą do kości i mięśni. W procesie gojenia powstają znaczne ubytki, czasem konieczne są amputacje. Rozległość oparzenia w stosunku do ogólnej powierzchni ciała określa się w procentach. Najczęściej korzysta się z reguły dziewiątek. Według niej głowa i szyja stanowią ok. 9% powierzchni ciała, każda z kończyn górnych 9%, każda z kończyn dolnych 18%, przednia część tułowia 18%, tylna część tułowia 18% i okolica krocza 1%. Stopień ciężkości oparzenia ustala się na podstawie rozległości uszkodzeń w stosunku do powierzchni całego ciała (% p.c.) oraz głębokości oparzenia. Przyjęta klasyfikacja oparzeń według ich ciężkości jest następująca: małe (<15% p.c.), średnie (15-49% p.c.), duże (50-69% p.c.) i rozległe (>70% p.c.).   Choroba oparzeniowa Oparzenie wywołuje w organizmie zespół reakcji, który określa się nazwą choroba oparzeniowa. Pojęcie to obejmuje zmiany miejscowe skóry i wynikające z nich zmiany ogólnoustrojowe. Choroba oparzeniowa rozwija się w czasie – jej wyrazem są poważne zmiany metaboliczne. W chorobie oparzeniowej wyróżnia się 3 okresy: 1. Okres wstrząsu oparzeniowego – trwa 48-72 godz. Początkowo dominuje utrata płynu pozakomórkowego. W wyniku uszkodzenia naczyń włosowatych dochodzi do przechodzenia płynu do tkanek i powstawania obrzęków. Objawy te występują zaraz po urazie oparzeniowym i utrzymują się przez cały czas. Dochodzi do zmniejszenia objętości krwi krążącej, mniejszy jej dopływ do serca powoduje spadek wyrzutowej objętości serca, prowadzący do znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego. Obniża się przepływ krwi przez naczynia włosowate. Wstrząs oparzeniowy zaburza prawidłową przemianę materii na skutek upośledzenia przepływu krwi i niedotlenienia tkanek. 2. Okres kataboliczny – trwa ok. 4 tygodni, dochodzi w nim do poważnych zaburzeń metabolicznych. Najbardziej charakterystyczne są zaburzenia białkowe, niedokrwistość z powodu rozpadu krwinek, zaburzenia oddechowe oraz rozwijające się zakażenia. Bakterie dominujące w zakażeniu uogólnionym to: gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus), pałeczka ropy błękitnej (Pseudomonas aeruginosa) i pałeczka odmieńca (Proteus mirabilis). Powodują one zniszczenie tkanek, wnikają do naczyń krwionośnych i chłonnych, upośledzają gojenie się ran oparzeniowych. 3. Okres anaboliczny – trwa różnie długo. W okresie tym następuje opanowanie ogólnoustrojowych powikłań, zahamowanie procesów katabolicznych, ustąpienie niedokrwistości, niedobiałczenia, opanowanie zakażeń. Ciężkie i rozległe zakażenia mogą jednak doprowadzić do zgonu.   Pierwsza pomoc Pierwsza pomoc w oparzeniach termicznych lub chemicznych polega na natychmiastowym przerwaniu kontaktu poszkodowanego z czynnikiem parzącym. W celu zapobieżenia dodatkowym uszkodzeniom należy usunąć tlącą się lub nasyconą środkiem chemicznym odzież. Jak najszybciej przerwać stan przegrzania tkanek i odprowadzić ciepło przez chłodzenie miejsc oparzonych zimną wodą przez 10-15 minut. Szybkie ochładzanie zmniejsza głębokość oparzenia i łagodzi ból. W przypadku oparzenia dłoni należy zdjąć pierścionki. Substancje chemiczne powinny być zmyte z powierzchni skóry dużą ilością wody, następnie wskazane jest stosowanie neutralizujących słabych zasad (przy oparzeniu kwasami 3% NaHCO3) i kwasów (przy oparzeniu zasadami neutralizacja 1% kwasem octowym lub 3% kwasem bornym). W oparzeniu elektrycznym przede wszystkim trzeba uwolnić poszkodowanego od źródła prądu przez wyłączenie dopływu prądu lub zastosowanie przedmiotów z materiałów izolacyjnych, np. drewnianej laski, szczotki, gumowych rękawic. Następnym krokiem jest założenie na ranę oparzeniową jałowego opatrunku (nie stosować miejscowo żadnych leków) i zorganizowanie transportu chorego do najbliższego oddziału chirurgicznego.   Postępowanie w oddziale chirurgicznym Po przewiezieniu poszkodowanego na oddział postępowanie polega na: zapewnieniu mu drożności dróg oddechowych, podaniu tlenu (szczególnie w oparzeniach twarzy, szyi, zaburzeniach świadomości), ocenie rozległości i stopnia oparzeń, zapewnieniu wkłucia żylnego, pobraniu krwi do badań biochemicznych, działaniu przeciwwstrząsowym i przeciwbólowym, uzupełnianiu gwałtownej utraty płynów, rozpoznaniu i leczeniu współistniejących i zagrażających życiu urazów, wprowadzeniu cewnika Foleya do pęcherza moczowego (do oceny godzinowej diurezy), podaniu anatoksyny przeciwtężcowej lub surowicy, prowadzeniu badań gazometrycznych, miejscowym zaopatrzeniu rany, podaniu antybiotyków. Prowadzona jest terapia przetoczeniowa, czyli dożylne przetaczanie płynów, której celem jest utrzymanie procesów fizjologicznych na właściwym poziomie, tzn.: prawidłowej objętości wydalanego moczu, obecności podstawowych objawów i czynności życiowych, prawidłowym stanie psychicznym pacjenta i stężeniu elektrolitów we krwi oraz zachowaniu czynności wentylacyjnej. Stosuje się następujące płyny: roztwory elektrolitów (płyn Ringera, 0,9% NaCL, płyn wieloelektrolitowy) oraz roztwory koloidowe (albuminy 5%, zgodne grupowo osocze, dekstran, aminokwasy, krew). Objętość koniecznych do przetoczenia płynów zależy od rozległości oparzenia. W ciągu pierwszych 24 godz. zaleca się przetaczanie 2-4 ml płynów na 1 kg m.c. i 1% powierzchni oparzonej (2-4 ml/kg m.c./ % p.c.). W I dobie od wystąpienia oparzenia, w ciągu pierwszych 8 godz. przetacza się połowę obliczonej objętości płynów, w ciągu pozostałych 16 godz. - pozostałą objętość. W II i III dobie przetaczania szybkość przetoczeń zwalnia i zależy od wyników badań laboratoryjnych i objawów klinicznych. Skuteczność przetoczeń wymaga stałej oceny. Należy kontrolować: diurezę godzinową (ok. 0,5 ml/kg/h); u dorosłego diureza godzinowa powinna wynosić 30-60 ml, jeśli jest niższa, należy przyspieszyć przetaczanie płynów. Jeżeli diureza mimo to się nie zwiększy, świadczy to o niewydolności nerek – może dojść do obrzęku płuc lub mózgu, wartości ośrodkowego ciśnienia żylnego (OCŻ), hematokrytu, morfologii, Hb, poziom płytek krwi, czas protrombinowy, stężenie elektrolitów, stężenie mocznika, kreatyniny, białka, bilans wodny, skład moczu, wartości tętna, ciśnienia krwi, temperatury, masę ciała. Piśmiennictwo u autorki.   mgr Anna Klimczyk Instytut Pielęgniarstwa Państwowej Medycznej Wyższej Szkoły Zawodowej w Opolu.  

Autor: Anna Klimczyk
Data dodania: 2008-06-27 13:10:49
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.