szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Czynniki ryzyka zawodowego – wpływ na pielęgniarki i pacjentów

Wiedza o warunkach pracy na stanowiskach pielęgniarskich jest wciąż niewystarczająca, a większość czynników szkodliwych, poza czynnikami przeciążenia układu ruchu, jest nieopisana. To nie pozwala na pełną charakterystykę narażenia zawodowego tej grupy pracowników. Przypomnijmy zatem podstawowe informacje w tym zakresie.

 

Pielęgniarka to osoba posiadająca wymagane kwalifikacje, potwierdzone odpowiednimi dokumentami, udzielająca świadczeń pielęgnacyjnych, zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych, rehabilitacyjnych oraz z zakresu promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej.

 

Te działania wymagają umiejętności obserwacji, zdecydowanej i rzetelnej oceny stanu chorego, bo do pielęgniarki należy bowiem rozpoznanie potrzeb zdrowotnych, problemów pielęgnacyjnych, sprawowanie opieki pielęgnacyjnej nad chorym i jego rodziną w placówkach ochrony zdrowia, w miejscu zamieszkania pacjenta oraz środowisku nauczania i wychowania.

 

Pielęgniarka realizuje zlecenia lekarskie w procesie diagnostyki, leczenia i rehabilitacji, samodzielnie udziela w określonym zakresie świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych zgodnie z wymogami zawartymi w ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej.

 

Pielęgniarki są „trzonem” zdrowia świata
Ich praca odbywa się w różnych miejscach, takich jak: szpital, domy opieki pielęgniarskiej, gabinety lekarskich, kliniki, szkoły, zakłady przemysłowe, domy pacjentów, centra opieki dziennej, włącznie z przytułkami, schroniskami.

 

Pracują na wsiach i w miastach, udzielając pacjentom świadczeń o szerokim zasięgu: zapewniają podstawową opiekę, uczą pacjentów samoopieki, dbają o polepszenie zdrowia społeczeństwa, organizują szczepienia, wywierają nacisk na rządy celem zapewnienia właściwej polityki zdrowotnej.

 

Reasumując, pielęgniarki nie tylko zapewniają bezpośrednią opiekę pacjentom, ale także odgrywają kluczową rolę w zapobieganiu urazom i zachorowaniom, które wymagają medycznej interwencji lub hospitalizacji. Trudno przygotować pełną charakterystykę narażenia zawodowego tej grupy.

 

Czynniki szkodliwe to takie, których oddziaływanie na pracownika może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia aż do wystąpienia schorzenia zakwalifikowanego jako choroba zawodowa.

 

Praca w zawodzie pielęgniarskim wiąże się z licznymi narażeniami na szkodliwy wpływ czynników biologicznych, chemicznych i fizycznych oraz ergonomicznych. Wywołują one nie tylko negatywne skutki zdrowotne w postaci chorób zawodowych lub wypadków w pracy, ale także ograniczają skuteczność pracy pielęgniarek lub są przyczyną błędów w działaniu.

 

Czynniki obciążającew pracy
Obciążenie pracą jest definiowane jako stopień zaangażowania człowieka w wykonywanie jednego lub większej liczby zadań albo skutki tego zaangażowania dla jego organizmu.

 

Spośród znanych obciążających czynników na stanowiskach pielęgniarskich należy wymienić następujące grupy:
- materialne warunki pracy – scharakteryzowane aspektami organizacyjnymi na stanowisku pracy, w tym zmianowy system czasu pracy, jego rozmieszczeniem i wyposażeniem w zasoby niezbędne do działania oraz fizycznymi cechami środowiska pracy (temperatura, wilgotność, hałas, oświetlenie, promieniowanie), czynnikami biologicznymi (kontakt z materiałem zakaźnym) oraz chemicznymi (środki dezynfekcyjne itp.),
rodzaj wykonywanej pracy – praca umysłowa, fizyczna, intensywność i czas jej trwania, monotonia, monotypia,
- specyfika zadań wynikających z roli organizacyjnej – konflikt ról w zespole terapeutycznym, metody pracy (trudność zadań), szybkość podejmowanych decyzji, presja czasu, przyjmowana pozycja podczas pracy, kontakt z cierpieniem, śmiercią, obsługa specjalistycznego sprzętu,
stosunki interpersonalne – komunikowanie się z różnymi ludźmi w organizacji oraz z pacjentami i ich rodzinami,
- klimat i kultura organizacyjna – uznawane wartości w organizacji, prestiż zawodu, współpraca, konflikty, pozycja pielęgniarek,
- możliwości rozwoju lub ich brak,
- brak motywacji i możliwości rozwoju, doskonalenia.

 

Na warunki pracy tej grupy zawodowej według programu Transformacji Kształcenia Pielęgniarek mają wpływ głównie:
- obciążenia fizyczne – związane z pozycją stojącą, pochyloną, chodzeniem, podnoszeniem i przemieszczaniem chorych, specyficznym mikroklimatem, wysokim poziomem hałasu stosowanej aparatury,
- obciążenia psychiczne – wynikające z: odpowiedzialności za wykonywane zabiegi, dużego przepływu informacji, szybkości podejmowanych decyzji niejednokrotnie w stanach zagrożenia życia pacjenta, atmosfery cierpienia i umierania,
- praca w ruchu ciągłym – dotyczy pracy w soboty, niedziele i święta, na zmiany, wymagająca dyspozycyjności personelu,
- wymagane wysokie wykształcenie oraz ustawiczne doskonalenie w zawodzie.

 

Ryzyko zawodowe i czynniki szkodliwe
Ryzyko wynika nie tylko z narażenia pracownika na działanie wielu czynników szkodliwych i uciążliwych występujących na stanowisku pracy.

 

To także prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń, związanych z wykonywaną pracą, a w szczególności wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku wypadków lub chorób zawodowych.

 

Do najczęściej występujących zagrożeń należy zaliczyć zakażenia, błędy i zaniedbania w pielęgnowaniu.

 

Za przyczynę tego stanu należy uważać pośpiech, zmęczenie związane ze zmniejszoną liczebnością obsad pielęgniarskich, zbyt dużą liczbę pacjentów przypadających w opiece na jedną pielęgniarkę, a także nieprawidłowe relacje między członkami zespołu terapeutycznego oraz czynniki związane z organizacją i wyposażeniem stanowisk pracy, np. złe oświetlenie, hałas, ruch na oddziale, zbyt dużo dokumentów do wypełnienia.

 

Pracownicy służby zdrowia, a w szczególności pielęgniarki, są grupą zawodową najbardziej narażoną na zakażenia czynnikami zakaźnymi zawartymi we krwi i innym materiale biologicznym pochodzącym od człowieka. Do najważniejszych patogenów zalicza się m.in. wirusy zapalenia wątroby typu B (HBV) i typu C (HCV) oraz ludzkiego wirusa upośledzenia odporności (HIV).

 

Narażenia zawodowego na krew i inny potencjalnie zakaźny materiał nie można wyeliminować, można natomiast dążyć do ograniczenia częstości ekspozycji. Zależy ona od rodzaju wykonywanych czynności oraz przestrzegania zasad bezpiecznej pracy.

 

Kontakt pracowników służby zdrowia z materiałem biologicznym w placówkach medycznych jest nieuniknionym i nieodłącznie towarzyszącym ich pracy zjawiskiem.

 

Na ryzyko zakażenia wpływa wiedza pracownika, umiejętności praktyczne, zawód, używanie właściwego sterylnego sprzętu, odzież ochronna, stosowanie właściwego algorytmu postępowania podczas wykonywania procedur medycznych, przestrzeganie zasad usuwania odpadów medycznych, zwłaszcza ostrych narzędzi.

 

Skutki dla pielęgniarek i pacjentów
W ciągu roku średnio co druga pielęgniarka z oddziału zabiegowego bądź bloku operacyjnego narażona jest na zakażenie wskutek zakłucia ostrym sprzętem medycznym. 75% zranień powstaje podczas czynności związanych z opieką nad pacjentem.

 

Szacuje się, że corocznie na 100 łóżek szpitalnych przypada od 12 do 30 zakłuć. Do ekspozycji najczęściej dochodzi na oddziałach zabiegowych i blokach operacyjnych w trakcie pobierania krwi, szycia, kaniulacji żył i tętnic, iniekcji.

 

Aby zminimalizować liczbę takich zdarzeń, należy zapewnić możliwie najbezpieczniejsze środowisko pracy.

 

Należy pamiętać, że bezpieczeństwo pacjentów obejmuje również bezpieczne warunki pracy dla pielęgniarek, położnych i innych pracowników oraz ich wiedzę o czynnikach ryzyka. Niezwykle istotną kwestią jest również korzystanie z bezpiecznych materiałów i sprzętu oraz wdrażanie działań zapobiegawczych – w myśl zasady, iż lepsza jest profilaktyka, niż najlepsze procedury poekspozycyjne.

 

Pielęgniarki z powodu narażenia na czynniki ryzyka zawodowego zapadają na choroby, ponoszą ryzyko urazów, wypadków w miejscu pracy i stają się niezdolne do pracy.

 

Ogólnospołecznym skutkiem tego jest utrata personelu – członków zespołu opieki zdrowotnej, co rzutuje na obserwowany już kryzys personelu pielęgniarskiego, a tym samym – na pogorszenie się stanu zdrowia populacji całego świata.

 

Pielęgnowanie jest niepodzielnie związane z bezpieczeństwem pacjenta. Praca w trudnych warunkach i nieodpowiednia liczba personelu zwiększa ryzyko popełniania błędów. Liczne badania prowadzone w USA potwierdzają związek między zbytnim obciążeniem personelu pielęgniarskiego, a zdarzeniami niepożądanymi. Brak zabezpieczeń pielęgniarek przed urazami ma wpływ na opiekę nad pacjentem.

 

Czynniki ryzyka mają też niepomyślny wpływ na utrzymanie i właściwą rekrutację pielęgniarek do pracy, częściej prowadzą do pomyłek, zagrażając bezpieczeństwu pacjenta i negatywnie oddziałując na wyniki leczenia.

 

Dowodzi to oczywiście, że bezpieczeństwo pacjenta i efekty leczenia są związane z takimi czynnikami, jak liczba personelu, organizacja i jakość opieki zdrowotnej w danym zakładzie.

 

***
Dobro pielęgniarki= Dobro pacjenta
Charakterystyka warunków, w jakich pracują pielęgniarki w polskich szpitalach, jest niezmiernie ważne zarówno z punktu widzenia oceny poziomu bezpieczeństwa pacjentów, jak i samych pielęgniarek.
- Szeroka gama czynników szkodliwych: biologicznych, fizycznych, chemicznych oraz ergonomicznych i psychospołecznych nie tylko stanowi znaczące obciążenie w pracy, ale też w dużym stopniu ma wpływ na osłabienie jakości opieki pielęgniarskiej mierzonej między innymi liczbą zdarzeń niepożądanych.
- Zachowanie bezpieczeństwa pacjentów, stworzenie optymalnych warunków do prowadzenia procesu leczniczego i pielęgnacyjnego jest zadaniem pracowników medycznych.
- Współczesna medycyna powinna podążać z kierunkiem ciągłych zmian, budowania nowoczesnego modelu opieki nad pacjentem. Części składowe tego modelu wiążą się z wiedzą medyczną oraz realizacją procedur poprawiających jakość świadczeń, a tym samym bezpieczeństwo pacjenta.

 

Bożena Cisowska

Magazyn Pielęgniarki i Położnej 11/2013
 

Data dodania: 2014-02-09 16:35:52
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.