szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Kierowanie w pielęgniarstwie - bezpieczeństwo pracy

Dyrektywa dotycząca zapobiegania zranieniom ostrymi narzędziami w instytucjach opieki medycznej, która została wprowadzona w tym roku, dotyczy w równej mierze kadry wykonawczej i kierowniczej.

 

Można się nawet pokusić o stwierdzenie, że większy jest udział i odpowiedzialność kierownictwa podmiotów leczniczych, na których spoczywa obowiązek nie tylko poinformowania o zapisach dyrektywy i aktów prawnych z nią związanych, lecz także stworzenie właściwych warunków organizacji pracy i wyposażenia stanowiska pracy.

 

Wydaje się, że największy ciężar w tej kwestii spoczywa na pielęgniarkach oddziałowych, bezpośrednio odpowiedzialnych za zapewnienie właściwych warunków realizacji zadań przez pielęgniarki i położne na oddziałach szpitalnych.

 

Zapewnienie warunków to jedno zadanie, zapewnienie wsparcia i pomocy medycznej, jeśli doszło już do ekspozycji, to jakże często pomijane, niedostrzegane zagadnienie z zakresu organizacji pracy pielęgniarek i położnych.

 

Skuteczne i efektywne kierowanie, zgodne z celami i funkcjami, jakie przypisuje się pielęgniarskiej kadrze kierowniczej, w tym wspomnianej już pielęgniarce oddziałowej, oraz znajomość aktualnych przepisów prawnych i wdrażanie ich do praktyki gwarantują dobrą organizację i bezpieczeństwo w pracy podległych pracowników, pacjentów i podopiecznych, wobec których pielęgniarki i położne realizują zadania zawodowe.

 

W literaturze przedmiotu kierowanie definiuje się jako realizację funkcji kierowniczych, czyli licznych, powtarzających się działań, przypisanych do stanowiska kierowniczego i wykonywanych przez kierownika w ramach kierowania zespołem pracowników zmierzających do osiągnięcia celów organizacji.

 

W katalogu funkcji kierowniczych autorzy na ogół wskazują na planowanie, organizowanie, przewodzenie i kontrolowanie.

 

W procesie planowania kierownik określa cele działania, wskazuje na uzasadnienie potrzeby realizacji zadań, ustala harmonogram i określa przewidywane skutki działania. Wdrażając zapisy dyrektywy i rozporządzenia, pielęgniarska kadra kierownicza na wszystkich szczeblach organizacji i we wszystkich rodzajach podmiotu leczniczego musi uwzględnić ewentualne zmiany zarówno wewnątrz organizacji, jak i w jej otoczeniu, które mogą w istotny sposób wpłynąć na planowane działania.

 

Na tym etapie należy ustalić cele, potrzeby organizacyjne, prawne, techniczne, finansowe oraz przeanalizować możliwości ich zrealizowania, wskazując te elementy wewnątrz organizacji i w jej otoczeniu, które będą sprzyjały lub utrudniały realizację planu.

 

W końcowym efekcie powinien powstać realny, elastyczny plan działania.

 

Kolejna funkcja to organizowanie rozumiane jako pozyskanie zasobów, zgromadzenie i rozmieszczenie ich na stanowisku pracy. Należy przy tym pamiętać, że mówiąc o zasobach, mamy na myśli zarówno pracowników, jak i narzędzia, przepisy, procedury czy instrukcje.

 

Nie bez znaczenia jest liczba, struktura wykształcenia i wiek pracowników. W pielęgniarstwie problemem, z jakim boryka się kadra kierownicza, są niedobory kadry pielęgniarskiej i coraz wyższy wiek pielęgniarek i położnych. Zmniejszająca się liczba personelu, przeciążenie pracą i wiek mogą być przyczyną wielu zdarzeń niepożądanych związanych z ekspozycją na zakłucia narzędziami ostrymi.

 

Powszechne jest przekonanie, że ludzie jako najcenniejszy z zasobów organizacji, gwarantujący jej powodzenie, powinni mieć nie tylko odpowiednią wiedzę, umiejętności, lecz także prezentować właściwe postawy.

 

Należy tu wspomnieć o ewentualnych obawach pracowników, pielęgniarek i położnych, że w momencie przyznania się iż doszło do ekspozycji, zostaną uznani za mało sprawnych, nieposiadających odpowiednich umiejętności czy też nieprzestrzegających przepisów i zasad realizacji zadań zawodowych.

 

Taka obawa może być główną przyczyną oporu przy wprowadzaniu nowych reguł i przepisów, dotyczących zapobiegania zakłuciom i ich rejestracji, o ile do takich zdarzeń dojdzie. Pielęgniarka, położna, pracownik podmiotu leczniczego musi czuć się bezpieczny nie tylko fizyczne, ale także w grupie zawodowej, w zakładzie, na oddziale.

 

Opracowanie należytego podziału czynności i przydzieleniu każdemu pracownikowi zadań zgodnie z kwalifikacjami i wymogami stanowiska pracy to istotny element funkcji organizowania.

 

Niezależnie od wspomnianych działań pielęgniarskiej kadry kierowniczej, kierownika wobec pracowników, pielęgniarek, położnych, musi on kontrolować przebieg pracy, a stopień szczegółowości kontroli będzie zależał zarówno od kwalifikacji pracowników, rodzaju zadania, jak i od wyposażenia stanowiska pracy.

 

Należy pamiętać, że im lepiej przygotowany pracownik i dobrze wyposażone stanowisko pracy, tym mniejsze jest ryzyko błędów czy zaniedbań. Pracownik o wysokich kwalifikacjach nie wymaga ścisłego nadzoru, jest aktywny, twórczy i innowacyjny.

 

Niezwykle istotnym elementem organizowania jest określenie zasad i mechanizmów koordynacji pracy i współdziałania członków zespołu terapeutycznego, zespołu pracowników w podmiotach leczniczych w taki sposób, aby stanowili jednolitą całość, wykonując swoje indywidualne działania w ramach działania instytucji, zakładu, podmiotu leczniczego. Harmonia działania pracowników organizacji jest istotnym elementem jej powodzenia.

 

Kolejna funkcja kierownicza to motywowanie, częściej obecnie określana jako przewodzenie, która wiąże się z relacjami przełożony-podwładny. Motywowanie pracowników jest w literaturze rozpatrywane w kontekście treści, procesu i wzmocnienia.

 

W teoriach treści kładzie się znaczny nacisk na dążenia i potrzeby pracownika, które stanowią dla niego motyw do działania. Autorzy podkreślają, że kierując zespołami pracowników, należy pamiętać, iż mają oni wewnętrzne potrzeby, a ich motywacja zmierza do ich redukcji lub spełnienia.

 

Jedną z takich potrzeb, właściwych każdej pielęgniarce i położnej, jest potrzeba zachowania bezpieczeństwa własnego i pacjentów, podopiecznych. Zapisy dyrektywy i aktów wykonawczych umożliwiają zaspokojenie tej potrzeby.

 

Zgodnie z założeniami teorii procesu autorzy wskazują na potrzebę określenia przez kierownika, w jaki sposób i przez jakie cele poszczególne osoby, pracownicy są motywowani. Dostrzegając szansę uzyskania nagrody, ludzie będą działać w określony sposób.

 

Należy przy tym pamiętać, że nagrodą dla pielęgniarki, położnej nie jest i nie może być właściwe wyposażenie stanowiska pracy czy system wsparcia w trudnych sytuacjach zawodowych. Dbałość o warunki pracy i wyposażenie miejsca realizacji zadań to obowiązek pracodawcy.

 

W teoriach wzmocnienia mówi się o tym, w jaki sposób skutki poprzedniego działania wpłyną na zachowania pracownika w przyszłości. Posłużyły one do opracowania technik zmieniania postępowania ludzi, czyli modyfikacji zachowań.

 

Motywowanie pracowników do efektywnej pracy wymaga od kierownika nie tylko poznania jego własnych słabych i mocnych stron, ale także problemów występujących w grupie pracowniczej. Poznanie słabych stron pracownika, pielęgniarki, położnej służy kierownikowi do zaplanowania rozwoju zawodowego, modyfikacji postaw i zachowań, a nie do negatywnego sankcjonowania.

 

Po opracowaniu planu działania i przy dzieleniu zadań pracownikom, pielęgniarkom, położnym oraz stworzeniu sytuacji motywacyjnej do efektywnego działania dokonuje się kontroli i oceny procesu pracy, efektów działania.

 

Oceniany jest stopień realizacji założonego planu i osiągniętych celów oraz poziom i jakość wykonania pracy. Działania te stanowią zakres funkcji kontrolowania.

 

Na kontrolowanie składa się kilka etapów: porównanie uzyskanego efektu z zamierzonym celem, ustalenie odchyleń pomiędzy stanem pożądanym a faktycznym, ustalenie przyczyn powstania odchyleń, niwelacja odchyleń ujemnych i wzmocnienie dodatnich.

 

W ocenie pracy pielęgniarki, położnej należy pamiętać, iż podmiotem jej działania zawodowego jest człowiek z określoną potrzebą zdrowotną, a jej zaspokojenie w całości nie zawsze może być możliwe.

 

Przy ocenie działań pielęgniarki i położnej nie bez znaczenia jest konieczność pamiętania o indywidualnym podejściu do pacjenta i prawach pacjenta.

 

Kontrola może mieć różnorodny charakter, w zależności od jej celu i przedmiotu. Wspomnieć tu należy o specyficznej formie kontroli, jaką jest nadzór. Polega on na tym, że bezpośredni przełożony, np. pielęgniarka oddziałowa, reaguje na błędy w działaniu w trakcie procesu pracy, nie czekając na jego zakończenie.

 

Nadzór ma istotne znaczenie podczas wprowadzania nowych metod pracy czy przepisów, reguł, zasad. Wydaje się, że ma szczególne, ważne znaczenie we wprowadzaniu wspomnianej dyrektywy.

 

Należy jeszcze raz podkreślić, że funkcje kierownicze realizowane przez pielęgniarską kadrę kierowniczą będą skuteczne i doprowadzą do realizacji zamierzonych celów, jeśli będą się odbywać w sposób ciągły i zorganizowany, z wykorzystaniem teorii i praktyki zarządzania.

 

Realizacja czynności kierowniczych wymaga od pielęgniarskiej kadry kierowniczej dysponowania wiedzą i umiejętnościami. W zakresie umiejętności przypisuje się kierownikom wszystkich szczebli umiejętności koncepcyjne, społeczne i techniczne.

 

Oczywiście ich struktura będzie zależna od szczebla kierowania: im wyższy szczebel, tym większy udział umiejętności koncepcyjnych, a na niższych szczeblach kierowania przewagę mają umiejętności techniczne.

 

Planowanie i organizowanie przez kierownika pracy zespołowej oraz własnej, przewidywanie celów operacyjnych i kierunków rozwoju pielęgnacji na oddziale to umiejętności koncepcyjne. Z kolei umiejętności społeczne kadry kierowniczej są związane z kierowaniem zespołem pracowników, przydzielaniem zadań, rozwiązywaniem problemów i zarządzaniem konfliktem.

 

Umiejętności techniczne przejawiają się w znajomości procesu pracy, specyfiki stanowiska i zadań na nim realizowanych w celu określania sposobów i metod działania oraz przydzielania zadań.

***

Kierowanie w pielęgniarstwie jest realizowane przez planowanie celów i zadań pielęgniarek i położnych na stanowiskach wykonawczych, przydzielanie zadań oraz zapewnienie warunków do ich wykonania.

 

Realizacja celów i zdań na pielęgniarskich stanowiskach pracy wymaga od pielęgniarek i położnych realizujących funkcje kierownicze profesjonalizmu oraz skuteczności kierowania zespołami pielęgniarek i położnych na wszystkich szczeblach zarządzania w pielęgniarstwie.

 

Wdrożenie Dyrektywy jest zadaniem wymagającym dobrego przygotowania teoretycznego i sprawnego działania pielęgniarskiej kadry kierowniczej, może być „swoistym egzaminem” z umiejętności kierowania.

 

Dr n. med. Grażyna Rogala-Pawelczyk

 

Data dodania: 2013-09-10 18:03:22
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.