szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Zranienia personelu medycznego. Czy nowe rozporządzenie poprawi sytuację?

Zranienia personelu medycznego. Czy nowe rozporządzenie poprawi sytuację?

 

W czerwcu 2013 r. weszło w życie rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z narażeniem na zranienie ostrymi narzędziami. Autorka poddaje wstępnej analizie ten bardzo istotny dla środowiska medycznego akt prawny.

 

Ostre narzędzia od stuleci wykorzystywane są w pracy wielu przedstawicieli zawodów medycznych. Oprócz płynących z tego korzyści dla chorych, konsekwencją ich używania mogą być, i tak się niestety dzieje, negatywne skutki zdrowotne w postaci zakażeń zawodowych personelu medycznego. Zakażenia te może spowodować blisko dwadzieścia niebezpiecznych patogenów!

 

Traumatyczne urazy przezskórne są głównym powodem ekspozycji zawodowych personelu medycznego, w tym na klinicznie istotne wirusy przenoszone drogą krwiopochodną: HBV, HCV i HIV. Ryzyko nabycia infekcji wirusami hepatotropowymi jest wysokie – nawet do 720 tysięcy Polaków jest zakażonych HCV, z czego większość o tym nie wie!

 

Z badań poświęconych problemowi ekspozycji wynika, że tym niebezpiecznym zdarzeniom najczęściej ulega grupa zawodowa pielęgniarek i położnych, następnie ratowników medycznych, lekarzy specjalności zabiegowych i diagnostów laboratoryjnych. Najczęstsze przypadki stanowią zranienia igłami, kaniulami, mandrynami, skalpelami. Szacuje się, że 40–80% takich zdarzeń nie jest zgłaszana!

 

Nie są znane dokładne dane obrazujące skalę problemu w kraju, nadal brak jest bowiem ogólnokrajowego rejestru ekspozycji, w tym zakłuć, co uniemożliwia całościową, wieloaspektową analizę epidemiologiczną. Mówi się jednak o około 37 tysiącach zakłuć rocznie. Może to być, o czym mówią polscy eksperci, dolna granica zjawiska.

 

Czynności zawodowe w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych przebiegające z naruszeniem ciągłości tkanek pacjenta z użyciem ostrych narzędzi mogą przynieść personelowi życiowy dramat – zakażenie. To poważne ryzyko zawodowe.

 

W sytuacji zderzenia się z konsekwencją, czyli niebezpieczną chorobą, pojawia się wiele pytań, rodzi się lęk, żal, frustracja i inne często bardzo negatywne emocje, wynikające także z przesłanek ekonomicznych.

 

Z doświadczenia wiem, że czynnik finansowy: ceny leków profilaktycznych, badań prowadzonych przecież przez kilka miesięcy, a nawet dłużej, jest źródłem stresu, niepewności. Znam przypadki konfliktu pracodawcy i pracownika. Niekorzystną sytuację ma poprawić nowy akt prawny.

 

Pod koniec czerwca br. Weszło w życie długo wyczekiwane przez środowisko medyczne rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac związanych z narażeniem na zranienie ostrymi narzędziami używanymi przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych.

 

Opracowane i wydane zostało w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki Społecznej na podstawie artykułu 237 Ustawy Kodeks pracy. Rozporządzenie to transpozycja dyrektywy Rady 2010/32/UE z 10 maja 2010 r. w sprawie wykonania umowy ramowej dotyczącej zapobiegania zranieniom ostrymi narzędziami w sektorze szpitali i opieki zdrowotnej zawartej między HOSPEEM a EPSU (Dz.Urz. UE L 134 z 1.06.2010).

 

Jako konsultant krajowy, zgodnie z ustawą o konsultantach w ochronie zdrowia, prowadziłam różne działania podczas tworzenia zapisów dyrektywy.

 

Były to między innymi: wydanie stanowiska w sprawie zapobiegania zakłuciom personelu medycznego w związku ze stanowiskiem XV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Pielęgniarskiego, zaopiniowanie projektu rozporządzenia, udział w pracach komisji uzgodnieniowej nad ostateczną wersją dokumentu w Głównym Inspektoracie Sanitarnym.

 

Wspólnie z Zarządem Polskiego Stowarzyszenia Pielęgniarek Epidemiologicznych zgłosiłam potrzebę wprowadzenia zapisu w rozporządzeniu, który dotyczy obowiązku profilaktycznego leczenia poekspozycyjnego udzielanego przez pracodawcę w zakresie pomocy medycznej.

 

Nowe rozporządzenie dotyczy wszystkich podmiotów prowadzących działalność leczniczą i w opinii twórców w dużym stopniu jest dopełnieniem wcześniej obowiązujących regulacji prawnych służących zapewnieniu bezpiecznych warunków pracy pracownikom sektora medycznego, ochrony przed wypadkami w pracy oraz zapobieganiu szerzenia się zakażeń będących skutkiem zranień.

 

Chodzi między innymi o: ustawę z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, ustawę z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, ustawę z dnia 20 maja 2010 r. o wyrobach medycznych, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki czy rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

 

Z aktualnie obowiązujących krajowych przepisów prawa bezpieczeństwa i higieny pracy wynika, że do obowiązków pracodawcy należy: ponoszenie kosztów związanych z zapewnieniem bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, prowadzenie szkoleń BHP (wstępnych, okresowych i doraźnych), szacowanie ryzyka wypadków w pracy, zapewnienie sprzętu roboczego i środków ochrony osobistej, opracowanie bezpiecznego posługiwania się sprzętem oraz profilaktyczna opieka nad pracownikiem, w tym zapewnienie szczepień ochronnych.

 

Ponadto na pracodawcy ciąży obowiązek prowadzenia wykazów osób, które uległy wypadkom przy pracy i przedstawienia odpowiednich informacji w tym zakresie organom administracji publicznej i służbom statystycznym, a także ponoszenie kosztów działań następczych w przypadku wypadków podczas pracy.

 

Omawiany akt prawny konkretyzuje i integruje istniejące przepisy oraz, co ważne, definiuje wiele pojęć, takich jak: „ostre narzędzie”, „pracownik”, „ocena ryzyka zawodowego zranienia ostrym narzędziem”, a także wyznacza kierunek działań wynikających z istniejących przepisów.

 

Przepisy rozporządzenia odnoszą się do wszystkich osób pracujących pod kierownictwem lub nadzorem pracodawców w sektorze opieki zdrowotnej, tj. osób będących pracownikami w rozumieniu przepisów prawa pracy, czyli zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umów cywilno-prawnych.

 

Ponadto przepisy odnoszą się do osób zatrudnionych za pośrednictwem agencji pracy czasowej, stażystów, praktykantów, uczniów i słuchaczy szkół, doktorantów oraz studentów uczelni medycznych oraz wolontariuszy, uczestniczących w udzielaniu świadczeń zdrowotnych.

 

Przepisy rozporządzenia nie obejmują osób wykonujących zawód medyczny w formie praktyki zawodowej, jeżeli jest ona wykonywana rzeczywiście w formie istniejącej, faktycznie indywidualnej lub grupowej praktyki lekarskiej lub pielęgniarskiej prowadzonej w miejscu wezwania lub też w niezależnych, samodzielnie wynajętych pomieszczeniach bez nadzoru ze strony większego podmiotu leczniczego.

 

Nowe rozporządzenie wprowadza metody weryfikacji zakresu i efektywności działań zmierzających do ograniczenia liczby zranień w podmiocie i, co w mojej opinii wydaje się najważniejsze, traktuje zranienie jako wypadek w pracy. To oznacza, że każde takie zdarzenie musi mieć zbadane okoliczności i przyczyny (tak jak wypadek przy pracy) i zgodnie z przepisami udokumentowane przez uprawnionego pracownika.

 

Nowością dla podmiotów będzie obowiązek składania półrocznego raportu o bezpieczeństwie i higienie pracy w zakresie zranień przy udzielaniu świadczeń. Pierwszy taki raport powinien powstać do 28 lutego 2014 roku.

 

Wnioski z raportu mają służyć do: negocjowania uzgodnień dalszych działań poprawy bezpieczeństwa i higieny pracy, wskazania kryteriów przy wyborze ostrych narzędzi, poprawy organizacji pracy, określenia działań następczych w przypadku wystąpienia zranień w celu zapobieżenia ich skutkom w postaci zakażeń i chorób zakaźnych (choroby zawodowe), opracowania procedur bezpiecznego posługiwania się narzędziami.

 

Wydaje się słusznym moje zalecenie/podpowiedź, aby ze względu na szeroki zakres obszarów, którym przypisane jest nowe rozporządzenie, podzielić obowiązki dla uzyskania optymalnego efektu pomiędzy kadrę kierowniczą, przedstawicieli oddziałów/jednostek, samodzielnych specjalistów w taki sposób, aby nad wdrożeniem rozporządzenia pochylił się ukonstytuowany zarządzeniem kierownictwa placówki zespół.

 

Powinien być złożony z kompetentnych osób, liderów, przedstawicieli właściwych dla wagi problemu grup zawodowych, zarządu/kierownictwa, specjalisty ds. BHP, lekarza medycyny pracy, jako doradcy specjalisty ds. epidemiologii.

 

Zarządzający jednostką powinni spotkać się z członkami zespołu, aby podzielić obowiązki, zlecić tworzenie/przegląd/aktualizację dokumentacji i procedur, objąć pracowników skuteczną i spójną akcją informacyjną o nowym przepisie i sposobie jego realizacji. Czekają nas zmiany, a tych dokonywać najlepiej wspólnie i w dobrej atmosferze.

 

Na obecnym etapie należy zweryfikować obowiązujące rejestry osób narażonych na czynniki biologiczne, sprawdzić opisy stanowisk pracy osób pracujących przy użyciu ostrych narzędzi, ocenić na nowo ryzyko zakłuć dla każdego pracownika, stworzyć listy i wykazy narzędzi ostrych we wszystkich jednostkach, opracować procedury postępowania z nimi.

 

Zmianie ulegną procedury postępowania po ekspozycjach, z pewnością także zarządzenia dotyczące postępowania po zranieniach. Być może trzeba będzie dokładniej opisać postępowanie z odpadami medycznymi w kontekście sprzętu ostrego.

 

Warto podkreślić, że § 4 rozporządzenia przewiduje eliminowanie zbędnego użycia ostrych narzędzi.

 

Jednym z celów głównych działania służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo środowiska pracy jest znamienna redukcja liczby wypadków z użyciem ostrego sprzętu. Jedną z najważniejszych procedur chroniących zdrowie i życie osób pracujących przy użyciu ostrego sprzętu jest aktualna, rzetelnie opracowana procedura postępowania poekspozycyjnego.

 

Od wielu lat także pielęgniarki, położne jako specjaliści w zespołach kontroli zakażeń szpitalnych prowadzą działania profilaktyczno-edukacyjne dla personelu. Z pewnością ich wiedza zostanie wykorzystana w realizacji nowych wymagań.

 

Aby zapobiegać zakłuciom, każdy podmiot leczniczy musi organizować szkolenia, podnosić poziom kwalifikacji, egzekwować wiedzę pracowników dla dobra bezpieczeństwa, ale przede wszystkim niezmiennie dbać o bezpieczne środowisko pracy.

Zasady bezpiecznej pracy
1. Przestrzegaj i stosuj właściwie procedury, standardy i instrukcje prewencji ekspozycji.
2. Pracuj w rękawiczkach ochronnych, kiedy jesteś narażony na kontakt z materiałem biologicznym.
3. Pracuj w ubraniu ochronnym, stosuj środki ochrony twarzy, oczu i wszelkie inne służące bezpieczeństwu.
4. Dobrze organizuj miejsce pracy, po użyciu zabezpiecz prawidłowo zużyte ostre narzędzia.
5. Nie dotykaj skażonego sprzętu, nie zakładaj osłonek na igły itp.
6. Dbaj o segregację odpadów medycznych, zachowuj ostrożność podczas umieszczania ostrych przedmiotów
i innych zakaźnych odpadów medycznych w pojemnikach.
7. Narzędzia medyczne po zabiegach bezpiecznie przekaż osobom odpowiedzialnym za ich dekontaminację.
8. Dbaj o bezpieczeństwo współpracowników, w tym personelu pomocniczego, aby nie narażać ich na
kontakt z niezabezpieczonym ostrym sprzętem.
9. Uczestnicz w szkoleniach BHP, także z tematyki prewencji zakażeń krwiopochodnych i prewencji zakłuć.
10. Wypełniaj obowiązki, dbaj o swoje prawa dotyczące warunków pracy, zgłaszaj ekspozycje zawodowe na
materiał potencjalnie zakaźny, bądź wzorem dla innych, bądź asertywny – zabiegaj o bezpieczny sprzęt.

 

Beata Ochocka

Magazyn Pielęgniarki i Położnej 10/2013
 

Data dodania: 2014-02-09 16:12:23
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.