Standardy kształcenia pielęgniarek na studiach I i II stopnia

Polskie Towarzystwo Pielęgniarskie stoi na stanowisku, iż ustalaniu i modyfikacji standardów kształcenia powinien towarzyszyć proces budowania systemu ich oceny.

Określenie standardów kształcenia pielęgniarek, ewaluacji i ich modyfikacji wymaga systematycznego wzbogacania wiedzy i umiejętności z zakresu zasad ustalania standardów, czynników warunkujących ich ustalanie, modeli strukturalnych standardów, procesu budowania standardów, podstawowych elementów standardów, metodyki budowania programów nauczania, określania środków i wyposażenia uczelni.

Standardy na każdym poziomie powinny być definiowane poprzez efekty kształcenia, które odnosi się do trzech podstawowych obszarów kompetencji: wiedzy, umiejętności i postaw.

Zarząd Główny PTP widzi potrzebę stworzenia specjalnej grupy ekspertów w dziedzinie kształcenia pielęgniarek, która podjęłaby pracę nad projektem nowelizacji standardów; projekt byłby podstawą do krajowej dyskusji.

Grupa ekspertów i zespoły usytuowane w ośrodkach akademickich i szkołach wyższych powinny wykorzystać propozycje Międzynarodowej Rady Pielęgniarek (ICN), a także bogate doświadczenia Komisji Programowej pracującej nad wdrożeniem 3-letniego programu kształcenia pielęgniarek w 10 szkołach pielęgniarstwa w kraju w latach 1994-1999.

Przedmiotem dyskusji powinna być następująca problematyka:
–filozofia, wartości pielęgniarstwa i etyka,
–definicje pojęć: pielęgniarstwo, pielęgnowanie, pielęgniarka, pielęgniarka specjalista, odbiorca
usług,
–definicje terminów: rola i funkcje zawodowe, czynności i zadania zawodowe, kompetencje,
–filozofia kształcenia pielęgniarek,
–standaryzacja w kształceniu zawodowym pielęgniarek w Polsce i w UE,
–definicje norm/standardów, kryteriów/wskaźników,
–struktura standardów kształcenia, sposoby formułowania standardów i ich wskaźników,
–ewaluacja (filozofia i psychologia, zasady), autoewaluacja, zastosowanie ewaluacji w edukacji i pielęgniarstwie, przedmiot i zakres oceny programu kształcenia pielęgniarek,
–planowanie zmian, strategia ich wprowadzania, przeszkody i ich pokonywanie itp.

ZG PTP uważa, że wspólnym obowiązkiem przedstawicieli ośrodków akademickich, szkół wyższych kształcących pielęgniarki oraz pielęgniarek praktyków jest opracowanie projektu metodologii budowania standardów kształcenia pielęgniarek i ewaluacji jakości kształcenia.

Propozycje zmian standardów
Propozycje modyfikacji standardów dotyczą *zmian treści i wymiaru godzinowego przedmiotów nauczania, *wyodrębnienia – zgodnie z zaleceniami WHO – przedmiotów Historia i rozwój pielęgniarstwa, Bezpieczeństwo pacjentów, *wprowadzenia klasyfikacji praktyki pielęgniarskiej (np. ICNP) do przedmiotów Podstawy pielęgniarstwa, Technologia informacyjna i języki obce.

W odniesieniu do studiów I st. zalecenia dotyczą prac dyplomowych (zorientowanie na studium przypadku) i kwalifikacji nauczycieli akademickich (nauczyciele z prawem wykonywania zawodu pielęgniarki i z tytułem co najmniej magistra pielęgniarstwa).

Studia II st. powinny zawierać 40% obowiązkowych treści z określonych przedmiotów, pozostałe 60% treści przeznacza się na specjalizacje pielęgniarskie.

Studia II st. powinny dawać absolwentom zawodowe kompetencje specjalistyczne z podstawowych dziedzin pielęgniarstwa i tytuł magistra specjalisty. Rodzaj specjalizacji zależy od możliwości uczelni.

Badanie przydatności do zawodu (rekrutacja) powinno wykorzystywać testy osobowości i zainteresowań lub/ i testy psychometryczne.

Zajęcia praktyczne (1100 godzin) powinni prowadzić nauczyciele akademiccy z prawem wykonywania zawodu pielęgniarki lub położnej (przedmioty położnicze), a praktyki zawodowe (1200 godzin) – osoby z prawem wykonywania zawodu pielęgniarki realizujące świadczenia pielęgniarskie w praktyce.

Zgłoszone propozycje wymagają dalszych dyskusji i weryfikacji, a proces ustalania standardów kształcenia powinien obejmować szerokie konsultacje w zespołach teoretyków i praktyków, reprezentantów zawodów pokrewnych, pacjentów i studentów.

Cele standardów
Standardy kształcenia na kierunku pielęgniarstwo I i II stopnia są opracowane i zatwierdzone przez ministra NiSW.

Obecne obowiązują: *standardy ogólne, odnoszące się do wszystkich rodzajów i kierunków studiów, *standardy dziedzinowe (podstawowe), *standardy kierunkowe, odnoszące się do podstawowych kierunków studiów.

Obowiązek oceny jakości kształcenia zawodowego pielęgniarek (kadry, bazy, programu, wewnętrznego systemu jakości kształcenia) od 2002 r. jest pełniony przez Krajową Radę Akredytacyjną Szkolnictwa Medycznego (KRASzM) i Państwową Komisję Akredytacyjną.

Proces Boloński założył studia trzystopniowe.

Studia I stopnia powinny dostarczyć podstawowej wiedzy odpowiadającej kierunkowi studiów, przygotować do zawodu, projektowania, wykonywania i ewaluacji własnej pracy.

Studia II stopnia powinny wyposażyć absolwenta w wiedzę i umiejętności pozwalające na badanie, konstruowanie i ewaluację własnej pracy i szerszych działań oraz przygotować do badań, pomnażania wiedzy oraz kreatywnego wykonywania zawodu.

Studia III stopnia powinny przygotować absolwenta do samodzielnego prowadzenia badań, umiejętnego przekazywania wiedzy innym i pracy z zespołami badawczymi.

Na konferencji w Bergen (Norwegia) w maju 2005 r. przyjęto europejski system zapewnienia jakości, a w jego ramach europejski rejestr instytucji akredytacyjnych i struktury kwalifikacji absolwenta (European Frame-work for Qualification).

Zalecono budowę jednorodnych ramowych struktur krajowych do 2007 r. i ich implementację do 2010 r.

Europejska standaryzacja polega na tym, że akredytacje są udzielane na podstawie wewnętrznego systemu jakości.

Warunkiem powstania takiego systemu jest aktualizacja programów uwzględniająca postęp nauki i dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy.

ICN wydała wytyczne do opracowania norm w kształceniu i praktyce w dziedzinie pielęgniarstwa (1989, 2009).

Zmodyfikowane standardy krajowe powinny uwzględniać wytyczne ICN i zapewnić: – kształcenie pielęgniarek zgodne z regulacjami prawnymi w kraju i UE; wspieranie kształcenia ustawicznego,
– kompetentną edukację i co za tym idzie – kompetentną opiekę pielęgniarską, promocję zdrowia, zapobieganie chorobom,
– przygotowanie absolwenta, który spełnia oczekiwania krajowego i europejskiego rynku pracy,
– jak najlepszy poziom wykonywania zawodu możliwy w obecnych warunkach i w procesie realizacji wizji przyszłości,
– ścisły związek między przyjętymi definicjami pielęgniarstwa, pielęgniarki i pielęgniarki specjalisty a opracowanymi standardami kształcenia,
– odpowiedni poziom ogólności i elastyczności, umożliwiający inicjatywę, kreatywność i rozwój zawodu,
– wspieranie zawodu pielęgniarskiego pośród innych zawodów medycznych,
– działania na rzecz podnoszenia poziomu wykonywania zawodu i identyfikowanie się z nim,
– uwzględnianie dobra publicznego, partnerstwa, interdyscyplinarności działań,
– zgodność standardów szczegółowych (lokalnych) ze standardami ogólnymi, zatwierdzonymi przez ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Równolegle prowadzone będą prace nad określeniem procedur ewaluacji jakości kształcenia.

Zmiany standardów kształcenia pielęgniarek warunkuje wiele czynników: dbałość o jakość usług edukacyjnych i opieki pielęgniarskiej, zmieniające się potrzeby pacjentów, zmiany w modelu i praktyce opieki zdrowotnej i społecznej, reorientacja opieki na podstawową opiekę zdrowotną, wyniki badań służące rozwojowi praktyki pielęgniarskiej, nowe technologie itd.

(Na podstawie dokumentu opracowanego przez ZG PTP 8 czerwca 2009).