szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Problemy zdrowotne pielęgniarek i położnych (2)

Omawianie problemów i sposobów zapewnienia pielęgniarkom i położnym bezpieczeństwa w miejscu pracy autorka rozpoczęła w poprzednim numerze Magazynu od zdefiniowania i usystematyzowania najważniejszych pojęć z zakresu medycyny i higieny pracy. Kolej na uregulowania prawne w tej dziedzinie, dotyczące przede wszystkim praw i obowiązków pracowników i pracodawców.


Wśród uregulowań prawnych dotyczących działań zapobiegających negatywnym skutkom zdrowotnym pracy zawodowej niemałą rolę odgrywa Ustawa o służbie medycyny pracy. Jej celem jest ochrona zdrowia pracujących przed wpływem niekorzystnych warunków związanych ze środowiskiem pracy i sposobem jej wykonywania, a także sprawowanie profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi.


Partnerem służby medycyny pracy (SMP) w realizowaniu jej zadań profilaktycznych jest między innymi Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS), która jest organem sanitarnym powołanym do nadzoru nad warunkami higieny środowiska, pracy, w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych, warunkami zdrowotnymi żywności i żywienia.

 

PIS sprawuje zapobiegawczy i bieżący nadzór sanitarny, prowadzi działalność zapobiegawczą i przeciwepidemiczną w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (np. zawodowych), jeżeli ich występowanie ma charakter epidemiczny, oraz prowadzi działalność promującą zdrowie.


Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) jest organem kontrolnym, oceniającym zgodności warunków pracy z przepisami prawa. Można się do niej zwrócić z problemami czy skargami (także anonimowo) na łamanie w zakładzie pracy praw pracowniczych (określonych w Kodeksie pracy i przepisach wykonawczych).


Udzielaniem pomocy w rozwiązywaniu problemów zawodowych pielęgniarek i położnych zajmuje się także ich samorząd zawodowy, którego zadania powinny być wszystkim przedstawicielkom tych profesji nie tylko znane, ale również przez nie współrealizowane, zgodnie z zasadą: „nic o nas bez nas”.

 

Ustawa Kodeks pracy
W nawiązaniu do Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, uchwalonej przez ONZ w 1948 r., określającej podstawowe prawa jednostki, Konstytucja RP z 1997 r. zawiera m.in. następujące zapisy: *Praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej; *Państwo sprawuje nadzór nad warunkami wykonywania pracy; *Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (...).


Ustawa Kodeks pracy (Kp) określa podstawowe prawa i obowiązki pracowników i pracodawców. Z punktu widzenia ochrony zdrowia pracowników istotny jest zwłaszcza Dział VIII Kp zawierający uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem i X, poświęcony BHP.


Kodeks pracy nakazuje równe traktowanie mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu, zakazując jakiejkolwiek dyskryminacji, oraz zobowiązuje pracodawcę do przeciwdziałania mobbingowi.
Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpiecznie i higieniczne warunki pracy, a pracownik jest obowiązany do przestrzegania przepisów, zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów przeciwpożarowych.


Pracownik ma prawo do wypoczynku. Przysługuje mu w każdej dobie prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku, a w każdym tygodniu – do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego wypoczynku. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika wynosi co najmniej 6 godzin, pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut, wliczanej do czasu pracy. Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego.


Czas pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia NDS lub NDN (najwyższe dopuszczalne stężenia i natężenia) czynników szkodliwych dla zdrowia, pracownic w ciąży, pracowników opiekujących się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia, bez ich zgody nie może przekraczać 8 godzin.


Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem zawiera dział VIII Kp, a w nim m.in. następujące zapisy:

*Nie wolno zatrudniać kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych i szkodliwych dla ich zdrowia.

*Pracodawca zatrudniający pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pracy wzbronionej jest obowiązany przenieść pracownicę do innej pracy lub zwolnić ją na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy, a zatrudniając pracownicę w ciąży lub karmiącą dziecko piersią przy pozostałych pracach jest obowiązany dostosować warunki pracy do wymagań określonych w przepisach lub tak ograniczyć czas pracy, aby wyeliminować zagrożenia dla zdrowia i bezpieczeństwa pracownicy albo przenieść pracownicę do innej pracy lub zwolnić na czas niezbędny z obowiązku świadczenia pracy;

 

*Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także urlopu macierzyńskiego (z zastrzeżeniami – art. 177);

*Pracownicy w ciąży nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej;

*Bez zgody pracownicy nie wolno delegować jej poza stałe miejsce pracy;

 

*Pracownika opiekującego się dzieckiem do ukończenia przez nie 4. roku życia nie wolno bez jego zgody zatrudniać w godzinach nadliczbowych, w porze nocnej, w systemie przerywanego czasu pracy, jak również delegować poza stałe miejsce pracy; Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze: 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie, 31 – w przypadku urodzenia dwojga dzieci, 33 tygodnie – trojga, 35 tygodni –czworga i 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie. Pracownica karmiąca dziecko piersią ma prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy.


Bezpieczeństwo i higienę pracy omawia dział X Kp. Znajdują się tu: podstawowe obowiązki pracodawcy i pracownika w dziedzinie BHP; obowiązki związane z zabezpieczeniem miejsca pracy, maszyn i urządzeń technicznych; czynniki i procesy pracy stwarzające szczególne zagrożenie dla zdrowia lub życia; profilaktyczna ochrona zdrowia; wypadki przy pracy i choroby zawodowe; szkolenia na temat BHP; środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze.
Przestrzeganie przepisów i zasad BHP jest podstawowym obowiązkiem pracownika.


Przełożony pracowników jest obowiązany: organizować stanowiska pracy zgodnie z przepisami i zasadami BHP; dbać o sprawność środków ochrony indywidualnej (...); organizować (...) pracę, uwzględniając zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy; dbać o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy i wyposażenia technicznego (...); egzekwować przestrzeganie przez pracowników przepisów i zasad BHP; zapewniać wykonanie zaleceń lekarza sprawującego opiekę zdrowotną nad pracownikami.


Nie wolno dopuścić pracownika do pracy (...) bez dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad BHP.

 

Ochrona zdrowia
Kolejne artykuły Kp dotyczą ochrony przed czynnikami rakotwórczymi lub mutagennymi, biologicznymi i ochrony przed promieniowaniem jonizującym. W razie zatrudniania pracownika w warunkach narażenia na te czynniki konieczne jest podjęcie środków ograniczających, m.in. sporządzanie wykazu tych czynników; rejestrowanie przez pracodawcę wszystkich prac i pracowników w kontakcie z tymi czynnikami; prowadzenie dokumentacji dotyczącej narażenia pracowników; stosowanie ochrony i monitorowania stanu zdrowia pracowników narażonych.
 

Pracodawca ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko, informuje pracowników o nim i o zasadach ochrony przed zagrożeniami.
 

Pracodawca jest obowiązany: stosować środki zapobiegające chorobom zawodowym i innym chorobom związanym z wykonywaną pracą, w szczególności utrzymywać w stanie stałej sprawności urządzenia ograniczające lub eliminujące szkodliwe dla zdrowia czynniki środowiska pracy oraz urządzenia służące do pomiarów tych czynników; przeprowadzać, na swój koszt, badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia; rejestrować i przechowywać wyniki tych badań i pomiarów oraz udostępniać je pracownikom.
 

W Rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie profilaktycznych badań lekarskich określono m.in.: czynniki szkodliwe lub uciążliwe (z podziałem na czynniki fizyczne, pył przemysłowy, czynniki toksyczne, biologiczne i inne); zakres badań (wstępnych lekarskich i pomocniczych oraz okresowych); ich częstotliwość; zakres ostatniego badania okresowego; narządy (układy) krytyczne.

 

Przykład: jeśli pracownik jest narażony na czynniki szkodliwe, jakimi są cytostatyki, zakres badań wstępnych i okresowych (włącznie z ostatnim badaniem okresowym) obejmuje lekarskie badanie ogólne, ze zwróceniem uwagi na wątrobę i skórę, oraz pomocnicze: morfologia krwi z rozmazem, badania czynności wątroby, badanie ogólne moczu. Zalecana częstotliwość badania ogólnego – co 2-4 lata. Narządem krytycznym jest wątroba i układ krwiotwórczy.

 

Badaniom lekarskim wstępnym podlegają: osoby przyjmowane do pracy, pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe (...). Pracownik podlega okresowym badaniom lekarskim. W przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega ponadto kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku.


Pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Pracodawca zatrudniający pracowników w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub pyłów zwłókniających jest obowiązany zapewnić im okresowe badania lekarskie także: po zaprzestaniu pracy w kontakcie z nimi, po rozwiązaniu stosunku pracy (na wniosek osoby zainteresowanej). Badania te są przeprowadzane na koszt pracodawcy. Pracodawca ponosi ponadto inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki pracy.


Jest obowiązany przechowywać orzeczenia wydane na podstawie badań lekarskich.
W razie stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej (bądź niezdolnego do wykonywania dotychczasowej pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej), pracodawca jest obowiązany, na podstawie orzeczenia lekarskiego, w terminie i na czas określony w tym orzeczeniu przenieść pracownika do innej pracy, nienarażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy.

 

Środki ochrony indywidualnej
Pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej (spełniające wymagania dotyczące oceny zgodności), zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy oraz informować go o sposobach posługiwania się tymi środkami.

 

Pracodawca dostarcza pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach, jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu i ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub BHP. Nie może dopuścić pracownika do pracy bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego (...).

 

Powierzanie pracownikowi prania, konserwacji, odpylania i odkażania środków ochrony indywidualnej, odzieży i obuwia roboczego, które uległy skażeniu środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi, jest niedopuszczalne.


mgr piel. Elżbieta Mielczarek-Pankiewicz
specjalista medycyny społecznej
specjalista pielęgniarstwa w dziedzinie ochrony zdrowia pracujących


Ważniejsze przepisy prawne
 -Ustawa Kodeks pracy
-Rozporządzenie RM z 10 września 1996 r. w prawie wykazu prac wzbronionych kobietom – Dz.U. nr 114, poz. 545 i Rozporządzenie RM z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet – Dz.U. nr 127, poz. 1092.
-Rozporządzenie MZiOS z 19 czerwca 1996 r. w sprawie BHP przy przygotowywaniu, podawaniu i przechowywaniu leków cytostatycznych w zakładach opieki zdrowotnej. Dz.U. nr 80, poz. 376 i Dz.U. nr 79 z 2000 r., poz. 897.


-Rozporządzenie MPiPS z 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych – Dz.U. nr 26, poz. 313 i Dz.U. z 2009 r., nr 56, poz. 462.
-Rozporządzenie MPiPS z 1 grudnia 1998 r. w sprawie BHP na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe – Dz.U. nr 148, poz. 973.


-Ustawa z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy – Dz.U. z 2004 r., nr 125, poz. 1317 (tekst jednolity) i Dz.U. z 2008 r., nr 220, poz. 1416.
-Rozporządzenie MZIOS z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych dla celów przewidzianych w Kodeksie pracy – Dz.U. nr 69, poz. 332 i Dz.U. z 1997 r., nr 60, poz. 375, z późn. zm.


-Rozporządzenie RM z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych – Dz.U. nr 105, poz. 869 i Rozporządzenie MZ z 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób – Dz.U. nr 132, poz. 1121.


Przydatne adresy internetowe
-Sejm (przepisy prawne): www.gov.pl
-Centralny Instytut Ochrony Pracy: www.ciop.waw.pl
-Instytut Medycyny Pracy w Łodzi: www.imp.lodz.pl
-Naczelna Izba Pielęgniarek i Położnych: www.izbapiel.org.pl
 

Źródło: Magazyn Pielęgniarki i Położnej Nr 4/2010
Autor: Elżbieta Mielczarek-Pankiewicz
Data dodania: 2011-11-23 19:10:34
Data modyfikacji: 2011-11-23 19:18:17
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.