Hiszpania, Holandia

W kolejnym odcinku naszego cyklu prezentujemy systemy ubezpieczenia zdrowotnego obowiązujące w Hiszpanii i Holandii. W obu krajach przyjęto mieszany system finansowania opieki zdrowotnej: obowiązkowe ubezpieczenie społeczne i prywatne ubezpieczenia dobrowolne oraz współfinansowanie niektórych procedur przez pacjentów.  

Hiszpania

Dominującym systemem finansowania opieki zdrowotnej jest w Hiszpanii powszechne opodatkowanie. System wspomagają dobrowolne ubezpieczenia prywatne i bezpośrednie opłaty, czyli współfinansowanie przez pacjentów.

Ministerstwo Zdrowia i Stosunków Konsumenckich przeprowadza publiczne programy zdrowia, realizuje narodowe wytyczne polityki zdrowotnej, zapewnia ich wdrażanie. Wszystkie autonomiczne regiony mają ustanowione plany zdrowotne, a swoje terytoria podzielone na obszary zdrowotne.

Komunikację między władzami regionalnymi oraz między regionami i Ministerstwem zapewnia Rada ds. Zdrowia. Z powszechnych podatków pochodzi 80% środków na opiekę zdrowotną, a 18% ze składek na środki ubezpieczeniowe podzielonych między pracownika i pracodawcę.

Szpitale publiczne są finansowane zgodnie z ogólnym budżetem w ramach Narodowego Systemu Zdrowotnego. Szpitale prywatne mogą uczestniczyć w tym systemie na podstawie porozumienia lub kontraktu albo mogą korzystać ze swoich własnych źródeł.

Odpowiedzialność za opiekę długoterminową została w dużej mierze przekazana władzom jednostek autonomicznych (gminom), jednakże dostęp do tych świadczeń jest ograniczony.

Obowiązuje współpłacenie za niektóre świadczenia z zakresu tej opieki, jednakże z reguły pobyt w szpitalach dziennych jest nieodpłatny. Generalnie, w państwowych zakładach pielęgnacyjnych świadczenia zdrowotne zapewnia państwowa służba zdrowia.

W przypadku osób wymagających długoterminowej opieki, opieka społeczna pokrywa tę część kosztów okularów, protez i innych urządzeń medycznych, która zgodnie z uregulowaniami dotyczącymi państwowej służby zdrowia jest opłacana przez pacjenta.

W systemie opieki stacjonarnej nad osobami starszymi liczba łóżek jest niewystarczająca. W 1998 r. na 100 osób powyżej 65. roku życia przypadało 2,83 łóżka. Jedynie 30% łóżek znajduje się w domach państwowych, choć odsetek ten ostatnio wzrasta.

W 1998 r. było w Hiszpanii ponad 180 tys. łóżek w 3689 domach przeznaczonych dla osób starszych; jeden dom dysponuje ok. 50 miejscami. Miejsca w instytucjach państwowych są przyznawane po uwzględnieniu takich kryteriów, jak status społeczny, sytuacja rodzinna i majątkowa, stan zdrowia, wiek itd.

Warunki pobytu w domach opieki są na różnym poziomie, nie ma w tym zakresie jednolitych regulacji. Szacuje się, że w 1998 r. 10% miejsc znajdowało się w placówkach nie posiadających urzędowej akredytacji.  

Holandia

W Holandii obowiązuje mieszany system finansowania opieki zdrowotnej: obowiązkowe ubezpieczenie społeczne i prywatne ubezpieczenia dobrowolne. Dodatkowo ochrona zdrowia jest wspomagana finansowaniem z opodatkowania powszechnego, czyli budżetu państwa, oraz współpłaceniem przez pacjentów.

Obowiązkowy dla całego społeczeństwa jest narodowy system nadzwyczajnych przypadków medycznych, który finansuje choroby przewlekłe i opiekę długoterminową.

Obowiązkowy system ubezpieczeń społecznych jest zarządzany przez około 40 kas chorych i obejmuje około 60% populacji. Pozostałe osoby (z wyższymi dochodami i samozatrudniające się) nie mogą uczestniczyć w tym systemie i muszą mieć prywatne ubezpieczenia zdrowotne.

Ministerstwo Zdrowia Publicznego, Opieki Społecznej i Sportu jest kluczowym organem dla planowania i wdrażania polityki zdrowotnej. Społeczny system ubezpieczeń znajduje się również w sferze odpowiedzialności Ministerstwa.

Ogólny budżet opieki zdrowotnej jest proponowany przez Ministerstwo i akceptowany przez parlament. Składki na kasy chorych są zależne od dochodów i płacone głównie przez pracodawców (5,15% dochodu brutto), składka pracownicza jest niższa (1,15% dochodu brutto).

Dodatkowo członkowie płacą niewielką opłatę zależną od danej kasy chorych. Opieką długoterminową w Holandii zarządzają regionalne urzędy opiekuńcze przy radach gmin. Dobierają one pakiet świadczeń dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Osoba przewlekle chora może wystąpić do swojej gminy o zapewnienie jej opieki lub wypłatę zasiłku, który pozwoli na opłacenie kosztów tej opieki. Koszty opieki długoterminowej są pokrywane z obowiązkowego ubezpieczenia opiekuńczego. Składka wynosi ok. 10% dochodu.

Ponadto pacjenci przebywający w zakładach opiekuńczych ponoszą pewne opłaty uzależnione od wysokości ich dochodów. Jeśli chcą korzystać z dodatkowych świadczeń, które nie przysługują w ramach ubezpieczenia opiekuńczego, muszą ponieść ich koszty.

W 2000 r. te dobrowolne opłaty stanowiły 3,6% budżetu domowej opieki nad osobami starszymi oraz 25% budżetu zakładów opiekuńczych. Podobnie jak w wielu innych państwach, pierwszeństwo nad opieką instytucjonalną ma opieka domowa. Korzysta z niej 12% osób powyżej 65. roku życia.

W ramach opieki domowej można wypożyczyć urządzenia niezbędne do pielęgnacji na okres maksymalnie 26 tygodni. Osoby wymagające opieki, która nie może być udzielana wyłącznie w środowisku domowym, mogą korzystać z opieki półstacjonarnej w domach dziennego pobytu i zakładach pielęgnacyjnych.    

Anka Domańska