Słowenia, Szwecja

Słowenia

Słoweński system ochrony zdrowia powstawał na początku lat 90. wraz z formowaniem się państwa. Ustawa o opiece zdrowotnej i ubezpieczeniu zdrowotnym położyła fundament pod obecny system ubezpieczeń obowiązkowych oraz dobrowolnych.

Organy władzy państwowej mają w Słowenii funkcje legislacyjne i egzekucyjne, określają politykę zdrowotną, opracowują i wdrażają programy prewencji i zdrowia publicznego. Państwo jest właściciele placówek opieki zdrowotnej na wyższych szczeblach referencyjnych. 

Ustawa o opiece zdrowotnej spowodowała daleko idącą prywatyzację systemu i delegowanie wielu administracyjnych funkcji do organizacji samorządowych. Samorządy lokalne są odpowiedzialne głównie za przyznawanie koncesji prywatnym dostarczycielom opieki zdrowotnej, którzy chcą pracować w publicznej podstawowej opiece zdrowotnej.

Do ich kompetencji należy też planowanie, zakładanie i zarządzanie podstawową opieką zdrowotną oraz inwestycje kapitałowe w podstawowej opiece zdrowotnej i aptekach. Finansowanie świadczeń zdrowotnych zapewnia instytucja Publicznego Obowiązkowego Ubezpieczenia Zdrowotnego z 10 regionalnymi i 46 lokalnymi oddziałami.

Od 2002 r. wszyscy pracodawcy i pracownicy płacą składkę o wartości łącznej 13,45% dochodu brutto, na którą składa się 6,56% składki od pracodawców i 6,36% od pracowników. Opieka specjalistyczna jest realizowana w szpitalach, poliklinikach i sanatoriach. Uniwersyteckie szpitale i instytuty dostarczają opiekę wysoko specjalistyczną.

Lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, czasami we współpracy ze specjalistą, kieruje pacjentów do opieki ambulatoryjnej lub szpitalnej. Opieka ambulatoryjna jest świadczona w poliklinikach współpracujących ze szpitalami albo w publicznych centrach zdrowia przez zakontraktowanych specjalistów szpitala i konsultantów.

Począwszy od 2000 r. większość poliklinik pracuje w sieci publicznej usług opieki zdrowotnej. Te polikliniki  organizują konsultacje specjalistyczne dla prywatnych pacjentów, co jest regulowane przez Ministerstwo Zdrowia.

W Słowenii działa także kilku prywatnych dostarczycieli ambulatoryjnej opieki zdrowotnej i usług diagnostycznych; większość z nich współpracuje na podstawie kontraktu z instytucją ubezpieczenia zdrowotnego. Opiekę długoterminową zapewniają gminy i jest ona realizowana przez pielęgniarki zatrudnione w ośrodkach zdrowia.

Stacjonarna opieka długoterminowa odbywa się w zakładach pielęgnacyjnych (w większości państwowych), do których kieruje pensjonariusza gminny urząd opieki społecznej na podstawie zalecenia lekarza.

Poziom opieki medycznej nad osobami chorymi przewlekle i niepełnosprawnymi jest względnie wysoki. Zakłady te zatrudniają lekarza i pielęgniarki, a w razie potrzeby korzystają z konsultacji specjalistów. W związku ze starzeniem się społeczeństwa wzrasta zapotrzebowanie na opiekę długoterminową.

Mimo że rocznie otwiera się dwa nowe zakłady, nadal występuje problem kolejek. W związku z tym planuje się udostępnienie nadliczbowych łóżek w szpitalach osobom wymagającym takiej opieki, by skrócić czas oczekiwania na przyjęcie do zakładu pielęgnacyjnego. Jednocześnie kładzie się nacisk na rozwój opieki domowej, by umożliwić pacjentom jak najdłuższe pozostanie w środowisku domowym.  

Szwecja

System finansowania szwedzkiej opieki zdrowotnej opiera się na powszechnym opodatkowaniu, wspomaganym przez dobrowolne ubezpieczenia prywatne i opłaty ponoszone bezpośrednio przez pacjentów. Dostarczanie i finansowanie opieki zdrowotnej jest postrzegane przez obywateli jako główna odpowiedzialność państwa.

Politykę zdrowotną ustalają 23 rady krajów i 3 rady dużych gmin (Göteborg, Malmö i Gotland), które zarządzają opieką zdrowotną na swoich terytoriach. Rady krajów są niezależnymi, demokratycznie wybranymi ciałami, a rola rządu centralnego jest ograniczona do tworzenia ram z wytycznymi.

Stowarzyszenie Rad Krajów jest instytucją koordynującą działania rad i władz centralnych. Rady Krajów pokrywają główną część (ok. 65%) wydatków na opiekę zdrowotną, pochodzącą z podatków powszechnych. Pozostałe środki to fundusze państwa (10%), system ubezpieczeniowy z subsydiami państwowymi (18%), ubezpieczenia prywatne (3%) i bezpośrednie opłaty wnoszone przez pacjentów.

Odpowiedzialność za opiekę długoterminową nad pacjentem od momentu jego wypisania ze szpitala przejmują władze lokalne. Jest ona finansowana z podatków lokalnych, dotacji państwowych i dopłat pacjentów. Gminy prowadzą zakłady pielęgnacyjne i domy dla osób starszych i niepełnosprawnych, połowa z nich organizuje także domową opiekę pielęgniarską.

Prowadzenie opieki długoterminowej mogą powierzyć prywatnym świadczeniodawcom. Obecnie tylko 7% usług w tym zakresie przejął sektor prywatny (głównie domową opiekę pielęgniarską).

Podstawową zasadą opieki nad osobami starszymi jest umożliwienie pozostania w domu wszystkim, którzy sobie tego życzą mimo choroby i ograniczonej samodzielności. Opieka domowa nad starszymi osobami jest świadczona całodobowo.

Wśród osób powyżej 65. roku życia 8-9% korzysta z tej formy opieki, a podobny odsetek przebywa w zakładach pielęgnacyjnych lub domach dla osób starszych. W zakładach pielęgnacyjnych nie zatrudnia się lekarza, pielęgniarka lub fizykoterapeuta kontaktuje się z nim w razie potrzeby.

Za świadczenia udzielone przez lekarza pacjent ponosi opłatę w wysokości zależnej od jego dochodów. Standard opieki długoterminowej w Szwecji jest wysoki, pacjenci w zakładach pielęgnacyjnych dysponują np. własnym pokojem.    

Anka Domańska