szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Dziedzictwo rzymskiej boginii miłości Wenery

Choroby przenoszone drogą płciową stanowią poważny problem. Pomimo wielkiego postępu medycyny liczba nowych zachorowań wzrasta. Wiele z tych chorób szerzy się także drogami innymi niż kontakty seksualne.

 

Jedyną skuteczną metodą ich zwalczania jest edukacja społeczeństwa z naciskiem na grupy podwyższonego ryzyka.

 

Nazwa „choroby weneryczne” pochodzi od imienia rzymskiej bogini miłości Wenery.

 

Ponieważ przymiotnik „weneryczny” kojarzy się nie tylko z intymnymi kontaktami, ale także z czymś brudnym, wstydliwym i złym, trudno było przekonać ludzi do profilaktyki i do badań związanych z tymi chorobami.

 

Dlatego Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w 1974 r. zaproponowała nazwę „choroby przenoszone drogą płciową” (sexually transmitted diseases, STD), a w latach 90. – „zakażenia przenoszone drogą płciową” (sexually transmitted infections, STI).

 

Początkowo termin obejmował kiłę, rzeżączkę, ziarnicę weneryczną pachwin, ziarniniaka pachwinowego i wrzód miękki. Obecnie wiele innych chorób zalicza się do „nowej generacji STD”; są to zakażenia wywołane przez bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki i pasożyty.

 

W ostatnich latach choroby przenoszone drogą płciową stały się poważnym problemem na świecie.

 

Wzrost zachorowań ma związek z migracjami, ryzykownymi zachowaniami seksualnymi, zwłaszcza młodzieży (m.in. promiskuityzm), która jest niedostatecznie edukowana na ten temat i ma utrudniony dostęp do poradni wenerologicznych. Ponadto w Polsce zbyt mało środków finansowych przeznacza się na profilaktykę STD.

 

WHO jest szczególnie zaangażowana w zwalczanie chorób przenoszonych drogą płciową, ponieważ są one bardzo zakaźne i prowadzą do wielu zagrożeń dla zdrowia.

 

Mogą powodować m.in.: poronienia i porody obumarłych płodów, przedwczesne porody,
niepłodność kobiet, i mężczyzny, utratę wzroku, uszkodzenie mózgu, oszpecenia, nowotwory a nawet prowadzić do śmierci.

 

Dotyczy to nie tylko AIDS (aquired immunodeficiency syndrome), ale i pozostałych STD. Wiele z nich może być przenoszonych z matki na dziecko podczas porodu.

 

Epidemiologia
Nie wszystkie choroby przenoszone drogą płciową podlegają rejestracji, dlatego większość światowych zachorowań jest nieznana.

 

Według WHO rocznie rejestruje się 167 mln przypadków rzęsistkowicy, 89 mln przypadków zakażeń chlamydialnych, 62 mln przypadków rzeżączki i 12 mln przypadków kiły. W biednych, rozwijających się krajach występuje 90% STD.

 

Nie ma tam funduszy na leczenie, a tym bardziej profilaktykę. STD są przyczyną stanów zapalnych miednicy mniejszej (pelvic inflammatory dideases, PID), które skutkują ciążą ektopową i niedrożnością jajników, przyczyniając się do częstych hospitalizacji i wysokich kosztów leczenia.

 

W krajach rozwiniętych obserwuje się spadek liczby zachorowań na rzeżączkę, kiłę i zakażenia chalmydialne i wzrost zachorowań na opryszczkę narządów płciowych i kłykciny kończyste.

 

W Polsce, podobnie jak w innych krajach tej części Europy, sytuacja epidemiologiczna jest niekorzystna.

 

Przeznacza się za mało środków na profilaktykę i wykrywanie tych chorób, pacjenci często są nieprawidłowo leczeni i poddawani niedostatecznej kontroli po zakończeniu leczenia.

 

W ostatnich latach w Polsce wzrosła liczba zachorowań na kiłę, opryszczkę narządów płciowych i kłykciny kończyste.

 

Przegląd drobnoustrojów i dróg przenoszenia chorób
Choroby bakteryjne to kiła, rzeżączka, bakteryjne zakażenia pochwy, ziarnica weneryczna pachwin, ziarniniak pachwinowy, wrzód miękki, zakażenia wywołane przez chlamydie i mikoplazmy.

 

Wirusy wywołują opryszczkę płciową, brodawki płciowe, mięczaka zakaźnego cytomegalię, zakażenie HIV, wirusowe zapalenie wątroby i mononukleozę zakaźną.

 

Grzyby są odpowiedzialne za drożdżycę, pierwotniaki za rzęsistkowicę, pasożyty skóry wywołują świerzb i wszawicę, a robaki – owsicę.

 

Znane są czynniki szczególnie predysponujące do zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową.

 

Należy do nich młody wiek (poniżej 25. r.ż.), częste zmiany partnera seksualnego (uprawianie prostytucji, promiskuityzmu), wczesna inicjacja seksualna i wysoka aktywność seksualna (prawdopodobnie z powodu zmian w środowisku pochwy).

 

Duża grupa to czynniki medyczne i farmakologiczne: antykoncepcja hormonalna, wkładka wewnątrzmaciczna, cukrzyca (w związku z obniżeniem odporności komórkowej), leki obniżające odporność (antybiotyki, steroidy), leki immunosupresyjne, zabiegi inwazyjne na narządach moczowo-płciowych, maceracja błon śluzowych.

 

Ciąża ze względu na zwiększoną ilość wydzieliny z dróg rodnych sprzyja zakażeniom, podobnie jak brak obrzezania.

 

Listę dopełniają czynniki socjalne i inne behawioralne: trudne warunki ekonomiczne, nadużywanie alkoholu, środków odurzających, palenie papierosów (czego konsekwencją jest niszczenie nabłonka macicy i pochwy).

 

Do zakażenia omawianymi chorobami dochodzi najczęściej na drodze kontaktów seksualnych (pochwowych, analnych lub oralnych), ale także w inny sposób.

 

Na przykład w czasie porodu matka może zakazić dziecko chlamydiozą, kiłą, rzeżączką, HIV, WZW. Podczas kąpieli na basenie możliwe jest zakażenie chlamydiozą i rzęsistkowicą.

 

Niedostatecznie wysterylizowany sprzęt medyczny jest częstym sprawcą zakażenia, podobnie brudne ręce, wspólne przedmioty (chlamydioza, mięczak zakaźny), wspólny ręcznik, gąbka (rzeżączka, drożdżyca, rzęsistkowica, wszawica), spanie w jednym łóżku, siedzenie na kolanach (ziarniniak pachwinowy, wszawica).

 

Zakażona krew i inne tkanki zagrażają HIV, cytomegalią a zwłaszcza WZW, podobnie kontakt ze śliną i moczem. Poprzez płyn mózgowo-rdzeniowy, płyn stawowy, pot, łzy, mleko kobiece przenosi się wirusowe zapalenie wątroby itd.

 

Objawy i powikłania
Przebieg wielu STD często jest bezobjawowy lub też skąpoobjawowy, co przyczynia się do opóźnionego rozpoznania i zwielokrotnienia szans zakażania innych.

 

Większość tych schorzeń objawia się w postaci świądu, bolesności i pieczenia cewki moczowej, napletka, sromu, pochwy; zaczerwienienia, obrzęku zewnętrznych narządów płciowych; upławów o różnym zabarwieniu, ilości i nieprzyjemnej woni (szarobiaławe o „zapachu nieświeżych ryb” może świadczyć o bakteryjnym zakażeniu pochwy; szare lub żółtozielone – o rzęsistkowicy; białe przypominające twarożek – o kandydozie); śluzowego, śluzowo-ropnego lub ropnego wycieku z cewki moczowej.

 

Obserwuje się grudki, pęcherzyki, krostki, nacieki, owrzodzenia i brodawki, czasem powiększenie i bolesność okolicznych węzłów chłonnych.

 

Czasem sygnałem choroby są bolesne kontakty seksualne (dyspareunia), ból przy oddawaniu moczu lub defekacji, nierzadkie są też objawy ogólne: gorączka, bóle mięśniowo-stawowe i osłabienie.

 

Powikłania chorób przenoszonych drogą płciową mogą prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji.

 

Wspominałam już o niepłodności, stratach okołoporodowych, zapaleniach narządów miednicy mniejszej (PID), sromu, pochwy, szyjki macicy.

 

Powikłania mogą dotyczyć także innych narządów: obserwuje się zapalenia spojówek (nawet utratę wzroku), zapalenia stawów, opon mózgowo-rdzeniowych, wsierdzia, uszkodzenia mózgu.

 

Zaniedbanie może doprowadzić powstania przetoki odbytniczo-pochwowej czy odbytniczo-cewkowej, rozwinięcia się nowotworów (szyjki macicy, głowy, szyi, okolicy anogenitalnej) i posocznicy.

 

Strategia walki
Jedynym najpewniejszym sposobem zapobiegania STD jest powstrzymanie się od stosunków seksualnych (pochwowych, analnych i oralnych), chociaż trudno go zalecać. Skuteczne jest także pozostawanie z jednym zdrowym partnerem w długotrwałym związku.

 

Osoby leczone na STD i te, których partnerzy są leczeni powinni skorzystać z poradnictwa zachęcającego do powstrzymania się od stosunków seksualnych w celu uniknięcia zakażenia – a także ciąży.

 

Byłoby pożądane, aby ludzie pragnący rozpocząć współżycie seksualne poddali się badaniom w kierunku STD, a jeśli status jednego z partnerów jest nieznany, należy stosować prezerwatywy.

 

Szczepienia przed ekspozycją są bardzo skuteczne w zapobieganiu niektórym STD. Jak na razie mamy szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B oraz przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).

 

Prewencja i kontrola chorób przenoszonych drogą płciową według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego opiera się na kilku elementach.

 

W pierwszym rzędzie jest to edukacja i poradnictwo, obejmujące promocję bezpiecznych zachowań seksualnych, a następnie identyfikacja osób zakażonych bez objawów klinicznych lub z objawami, które same szukają możliwości diagnostyki i leczenia, co pozwala na prowadzenie skutecznego leczenia właśnie.

 

Rekomendacje obejmują również partnerów seksualnych osób zakażonych (identyfikacja, poradnictwo, leczenie). Ważnym punktem zaleceń PTG są szczepienia poprzedzające ekspozycję na zarażenie.

 

Mechaniczne metody zapobiegania
*Lateksowe prezerwatywy męskie stosowane stale i we właściwy sposób zmniejszają ryzyko zakażenia HIV i niektórymi STD (dwoinką rzeżączki, zakażenia chlamydiami, rzęsistkowicą).

 

Prezerwatywa chroni tylko przed zakaźnością płynów wydzielanych przez błonę śluzową, natomiast nie zabezpiecza innych miejsc kontaktu.

 

Nie jest więc skuteczna w zapobieganiu zakażeniom wirusem opryszczki, wirusem brodawczaka ludzkiego, kiły, ziarnicy wenerycznej pachwin, wrzodu miękkiego czy wrzodu wenerycznego.

 

Konsekwentnie stosowane prezerwatywy chronią przed zakażeniem HPV tylko w 70%. Prezerwatywa wykazuje małą skuteczność w kontaktach S-S (skóra do skóry – skin to skin, skóra do zmiany – skin to sore).

 

Na podstawie wielu badań stwierdzono, że młodzi ludzie stosują prezerwatywy w sposób nieregularny i nie ma to nic wspólnego z wiedzą czy stopniem edukacji.

 

W stabilnych związkach, w których jeden z partnerów zakażony jest HIV, rzadko są stosowane prezerwatywy pomimo uczestnictwa partnerów w poradnictwie nt. ryzyka zakażenia i bezpieczniejszych praktyk seksualnych.

 

*Prezerwatywy dla kobiet – Feminon to nawilżona pochewka z poliuretanu z pierścieniami na każdym końcu, którą wsuwa się do pochwy. Z badań laboratoryjnych wynika, że stanowi ona skuteczną barierę mechaniczną dla wirusów (w tym HIV).

 

Jednak nie chroni przed nawracającą rzęsistkowicą. Prezerwatywy stosowane stale i odpowiednio mogą zmniejszać ryzyko zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową.

 

*Dopochwowe środki plemnikobójcze, gąbki i kapturki naszyjkowe nie są w pełni skuteczne w zapobieganiu rzeżączce szyjki macicy, zakażeniom chlamydiami i HIV. Częste stosowanie tych środków prowadzi do zmian w narządachw płciowych, które mogą powodować wzrost ryzyka zakażenia.

 

Niektóre chroniąc przed rzeżączką szyjki macicy i zakażeniami chlamydiami, mogą zwiększać ryzyko drożdżycy. Stosowanie kapturków naszyjkowych i środków plemnikobójczych naraża na bakteryjne zakażenia układu moczowego u kobiet.

 

*Prezerwatywy i dopochwowe środki plemnikobójcze zawierające 9-nonoksynol są tak samo skuteczne w zapobieganiu przenoszenia STD i zakażenia HIV, jak pozostałe nawilżane prezerwatywy, jednak mają krótszy okres przydatności do użycia oraz wiążą się z zakażeniami dróg moczowych u młodych kobiet.

 

W trakcie stosunku dopochwowego 9-nonoksynol może zwiększać ryzyko przeniesienia zakażenia HIV.

 

*Doodbytnicze stosowanie środków plemnikobójczych zawierających 9 nonoksynol może uszkadzać komórki wyściełające odbytnicę, stwarzając w ten sposób wrota dla wniknięcia HIV i innych czynników zakaźnych przenoszonych drogą płciową.

 

*Antykoncepcja metodami innymi niż mechaniczne, sterylizacja mechaniczna oraz usunięcie macicy mogą być błędnie interpretowane przez kobiety jako eliminacja zagrożenia STD i HIV.

 

Z tego krótkiego przeglądu wynika konieczność prowadzenia starannego i stałego poradnictwa w zakresie ryzyka STD i HIV oraz celowości i skuteczności stosowania prezerwatyw i innych metod zapobiegania przenoszeniu się tych chorób.

 
 

Piśmiennictwo u autorki.

 

Artykuł ukazał się w Magazynie Pielęgniarki i Położnej

Źródło: Magazyn Pielęgniarki i Położnej
Autor: Adelina Abdel-Aziz
Data dodania: 2011-06-13 18:20:35
Data modyfikacji: 2019-06-17 23:22:40
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.