szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Lato z kleszczami

Lato sprzyja odpoczynkowi na łonie natury, chętnie wyrywamy się z domu do parku, czy lasu. Czasem niestety mogą na nas czekać przykre niespodzianki, jak choćby kleszcz wessany w skórę. W ostatnich latach coraz częściej się zdarza, że kleszcze są zakażone i zakażenia te mogą przenosić na nas- ludzi. Warto mieć świadomość, jak sie chronić przed skutkami takiego „spotkania”, jak postępować po zaobserwowaniu kleszcza u siebie, czy naszych bliskich.
W naszej szerokości geograficznej może się zdarzyć zarażenie boreliozą lub kleszczowym zapaleniem mózgu.
 

Borelioza z Lyme to wieloukładowa choroba infekcyjna przenoszona przez kleszcze, wywołana przez krętki Borrelia Burgdorferi, obejmuje skórę, stawy, serce, ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy.
Pierwsze doniesienia o zachorowaniach z podobnymi do Boreliozy objawami odnotowano już pod koniec XIX wieku.
Pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku zauważono związek rumienia wędrującego i zapalenia stawów z ukłuciami kleszczy,  miało to miejsce w USA w mieście Lyme. Stąd nazwa choroby.
Choroby odkleszczowe są narastającym problemem, na który składa się min.:
- starzenie się populacji
-zwiększenie osób z obniżoną odpornością
-masowa turystyka
-penetracja środowiska w większym niż jeszcze kilkanaście lat temu zakresie
-narastanie liczebności kleszczy związane ze zmianami klimatycznymi
-występowanie kleszczy na coraz większych terenach.
Występowanie Boreliozy z Lyme na świecie:Ameryka Północna, Europa, Azja, Afryka.
W Polsce z roku na rok zgłaszanych jest coraz więcej zakażeń, ich liczba wzrosła od roku 1996 do roku 2007 dziesięciokrotnie. Największa zapadalność na Boreliozę notowana jest w województwach podlaskim i warmińsko-mazurskim.

 

Etiologia - choroba wywoływana jest przez bakterie Borrelia Burgdorferi (od nazwiska badacza, który po raz pierwszy wyizolował krętki z kleszczy- Willego Burgdorfera). Gatunek ma wiele podgatunków), z których chorobotwórcze dla człowieka są B. Burgdorferi, B. Garini, B. Afzeli. W Polsce występują wszystkie trzy podgatunki. Ilość kleszczy zakażonych krętkami wynosi od kilku do kilkunastu procent. Jeden kleszcz może być zarażony kilkoma gatunkami bakterii jednocześnie. Bakterie mogą być przenoszone z jednego pokolenia kleszczy na kolejne.
Rezerwuar i źródło zakażenia drobne gryzonie, zające , jeże, zwierzyna leśna: sarny, jelenie, daniele, ptaki wróblowate, bażanty, mewy, jaszczurki.
Drogi szerzenia przez przenosicieli,  kleszcz zaraża się żerując, później zakażony kleszcz żerując zaraża żywiciela.
Krętki dostają się do skóry żywiciela ze śliną kleszcza. Ryzyko zarażenia zwiększa się proporcjonalnie do czasu żerowania, jest tym większe im dłużej kleszcz przebywa w skórze. Zarażenia odnotowywano już po 3-4 godzinach od momentu kontaktu człowieka z zarażonym kleszczem.
Wrota zakażenia skóra.
Okres wylęgania 7-10 dni.
 

Przebieg kliniczny Boreliozy  z Lyme dzieli się na: (dwa lub trzy stadia- w zależności od literatury)

• Stadium wczesne ograniczone (zlokalizowane) 1-8 tygodni
• Rumień wędrujący- jest najczęściej występującym objawem, występuje u ponad połowy pacjentów. Powstaje w miejscu ukąszenia przez kleszcza po 3-30 dniach. Rozpoznanie jest podstawą do rozpoczęcia antybiotykoterapii. Nie należy mylić z niewielką grudką o wielkości 1-2cm, która stopniowo się zmniejsza.
• Miejscowa limfadenopatia- powiększenie węzłów chłonnych
• Limfocytoma- niebolesny, sino czerwony naciek w postaci guzka
• Łagodne objawy ogólne- złe samopoczucie, bóle głowy, gorączka, pobolewanie stawów i mięśni, limfadenopatia.
• Stadium wczesne rozsiane (uogólnione) 3-26 tygodni
• Rumień wędrujący mnogi
• Zapalenie nerwów czaszkowych
• Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu
• Zapalenie korzeni nerwowych
• Zapalenie wielopostaciowe
• Zapalenie serca
• Zapalenie siatkówki i naczyniówki oka
• Stadium późne uogólnione 6-12 miesięcy
• Zapalenie stawów pojedyncze lub mnogie
• Zanikowe zapalenia skóry
• Przewlekłe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu
• Neuropatia obwodowa


Choroba nie leczona lub leczona nieprawidłowo może przejść w postać przewlekłą i objawić się po latach np. w postaci przypominającej SM, chorobę Alzhaimera,  inne zaburzenia psychiczne, czy też zapalenia stawów.
Rozpoznanie zwykle opiera się na wywiadzie i badaniu przedmiotowym. Wystąpienie charakterystycznego  dla choroby rumienia wędrującego, który jest typowy dla choroby nie wymaga wykonania badań laboratoryjnych, które mogą być fałszywie dodatnie.
Testy laboratoryjne wykonywane przy niecharakterystycznych objawach:
• IgM- pojawia się około dwóch tygodni po zakażeniu, szczyt osiąga około dwa miesiące po zakażeniu
• IgG- pojawia się około dwa miesiące po zakażeniu, kiedy ilość IgM spada
• ELISA test przesiewowy immunoenzymatyczny
• PCR testy z wykorzystaniem reakcji łańcuchowej polegają na wykryciu materiału genetycznego bakterii, ale nie pozwalają na stwierdzenie, czy mamy do czynienia z żywymi bakteriami
Badania nie zawsze dają jasny obraz ponieważ mogą być dodatnie u pacjentów leczonych wcześniej na Boreliozę. Pacjent z wyraźnymi objawami choroby powinien być leczony nawet przy ujemnych wynikach, a w razie wątpliwości odesłany do specjalisty chorób zakaźnych.
 

Leczeniem z wyboru jest zastosowanie antybiotyków, które należy wprowadzić jak najszybciej po rozpoznaniu rumienia wędrującego. Zalecane antybiotyki to: Doksycyklina, Amoksycylina, Cefuroksym. Powinny być stosowane od 14 do 28 dni.
Najskuteczniejszą formą profilaktyki jest unikanie miejsc, w których występują kleszcze. Jeśli jest to niemożliwe powinno się nosić ubrania zasłaniające ręce i nogi (40% skuteczności) oraz używać repelentów (20%). Ważne jest dokładne oglądanie całego ciała po powrocie z miejsc, w których mogło dojść do kontaktu z kleszczem.
Inne metody zapobiegania chorobom odkleszczowym to min. kontrola populacji zwierząt będących rezerwuarem, koszenie trawy i zarośli wokół domu.

 

Ciekawostki

W USA przeprowadzono badanie mające sprawdzić, czy noszenie jasnego ubrania przyciąga, czy odstrasza kleszcze. Prawdopodobnie jasne ubranie przyciąga kleszcze, łatwiej też znaleźć kleszcza na jasnym tle.
Profilaktyczne stosowanie antybiotyków po ukąszeniu kleszczy ma sens tylko w przypadku mnogiego pokąsania.
Kleszcze nie skaczą z drzew na człowieka, jak mówi jeden z mitów dotyczących kleszczy,  raczej dostają się z traw na nogi przechodzącej osoby. Noszenie kapeluszy jako formy ochrony nie ma więc zastosowania.
W USA opracowano kilka lat temu szczepionkę przeciwko Boreliozie, jednak szybko wycofano ją z rynku z uwagi na powikłania, min. zapalenia stawów.
Na rynku dostępna jest szczepionka przeciwko odkleszczowemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych, nie ma ona jednak zastosowania w przypadku Boreliozy.
Kleszcza tkwiącego w skórze nie wolno: smarować żadnymi substancjami, ugniatać, smarować, podpalać, podgrzewać.  Najlepiej usunąć go ruchem prostopadłym do skóry, nie jak często mówią pacjenci ruchem przeciwnym do wskazówek zegara. Miejsce po usunięcia dezynfekujemy np. preparatem z alkoholem, a następnie obserwujemy przez około dwa tygodnie.
Borelioza jest chorobą zakaźną do zakażenia może jednak dojść tylko przy „pomocy” wektorów, jakimi są kleszcze. Nie opisano przypadków przeniesienia choroby z osoby chorej na zdrową.

 

Na podstawie: Grzeszczuk A., Borelioza w praktyce klinicznej, PZWL, Warszawa 2009
 

Źródło: Katarzyna Trzpiel
Autor: Katarzyna Trzpiel
Data dodania: 2011-06-01 22:31:38
Data modyfikacji: 2018-10-18 22:43:31
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.