szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Prawnik wyjaśnia

Opinia prawna dotycząca świadczenia usług zdrowotnych przez pielęgniarkę na podstawie umowy zlecenia w systemie powyżej 12 godzin na dobę


W przypadku świadczenia usług pielęgniarskich/położniczych w ramach umowy o pracę w zakładzie opieki zdrowotnej, kwestie dotyczące czasu pracy zostały rozstrzygnięte w ustawie z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tj. Dz. U. z 2007r. Nr 14, póz. 89 ze zm.) - art. 32g - art. 321 Dział I Przepisy wspólne rozdział 4 ustawy. W zakresie czasu pracy nie ma tu żadnego znaczenia status prawny danego zakładu, ponieważ powyższe przepisy dotyczą wszystkich zakładów opieki zdrowotnej tj. publicznych i niepublicznych.

 

Art. 32i ust. l ustawy stanowi, że jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, w stosunku do pracowników zoz mogą być stosowane rozkłady czasu pracy, w których dopuszczalne jest przedłużenie wymiaru czasu pracy do 12 godzin na dobę, z zastrzeżeniem rygorów w zakresie stosowania skróconego czasu pracy w stosunku do pracowników zatrudnionych na niektórych, szczególnych stanowiskach pracy (radiolodzy, niewidomi, fizjoterapeuci i in. wyszczególnieni w art. 32g ust. 3 i 4).

 

Ustawa o zoz-ach dopuszcza możliwość pełnienia dyżurów medycznych trwających do 24 godzin, wyłącznie przez pracowników, którzy są lekarzami lub posiadają wyższe wykształcenie i wykonują zawód medyczny w zakładzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla osób, których stan
zdrowia wymaga udzielania całodobowych świadczeń zdrowotnych. Tak więc, co do zasady, czas pracy pielęgniarki/położnej może być wydłużony maksymalnie do 12 godzin na dobę i wyjątkowo w stosunku do pielęgniarki/położnej posiadającej wyższe wykształcenie do 24 godzin na dobę w ramach dyżuru medycznego.


Przedstawione powyżej przepisy o czasie pracy dotyczą wyłącznie osób zatrudnionych w oparciu o umowę o pracę.


W przypadku świadczenia usług pielęgniarskich/położniczych w ramach umowy zlecenia w zakładzie opieki zdrowotnej, zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego, w szczególności w części dotyczącej zobowiązań, w tym art. 734 - 751 k.c. Regulacje kodeksu cywilnego nie odnoszą się do czasu dobowego, w jakim możliwe jest świadczenie usług. Umowa zlecenia jest umową starannego działania i zleceniobiorca „rozliczany" jest przez zleceniodawcę, poprzez dokonywanie oceny w zakresie staranności działania.

 

Tak więc, teoretycznie rzecz biorąc, możliwe jest świadczenie usług pielęgniarskich/położniczych w „systemie powyżej 12 godzin na dobę". Jednakże pielęgniarka/położna zawierając umowę zlecenia na w/w warunkach, powinna wziąć pod uwagę własne predyspozycje do świadczenia usług w wydłużonym ponad 12 godzin na dobę czasie, co w konsekwencji przekłada się na ewentualne bezpieczeństwo pacjenta. Zwrócić tutaj należy uwagę, że w przypadku umów cywilnoprawnych odpowiedzialność za wyrządzone szkody pielęgniarka/położna ponosi do pełnej wysokości.


Czy pielęgniarka, która ma zawartą umowę z NFZ na świadczenia pielęgniarki POZ, może podpisać umowę o podwykonawstwo z pogotowiem ratunkowym na nocną i świąteczną opiekę zdrowotną?

 

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.) w art. 132 ust. 3 stanowi, że nie można zawrzeć umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z lekarzem, pielęgniarką, położną, inną osobą wykonującą zawód medyczny lub psychologiem, jeżeli udzielają oni świadczeń opieki zdrowotnej u świadczeniodawcy, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Funduszem. Natomiast art. 55 ust. 3 ww. ustawy zawiera ustawowy obowiązek zawarcia przez wojewódzki oddział Funduszu odrębnej umowy na świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.

 

§ 2 ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (OWU) stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 81, poz. 484) obejmuje zamknięty katalog rodzajów umów zawieranych przez NFZ, w tym umowy w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna (POZ).  Pomimo, iż rozporządzenie nie wprowadza odrębnej kategorii umowy w zakresie świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, stwierdzić należy, iż jest to odrębna umowa, usankcjonowana przepisami prawa o randze ustawowej.

 

Niejako kontynuację odrębności ww. umów stanowią przepisy § 6 ust. 1 i ust. 4 OWU, w myśl których  świadczenia udzielane są osobiście przez osoby wykonujące zawody medyczne lub inne osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia do udzielania świadczeń opieki zdrowotnej w określonym zakresie lub określonej dziedzinie medycyny, zgodnie z załącznikiem do umowy. Natomiast osoby, o których mowa w ust. 1, w czasie wyznaczonym do udzielania świadczeń w harmonogramie pracy, nie mogą udzielać świadczeń:


 1) w innej jednostce organizacyjnej u tego samego świadczeniodawcy;
2) u innego świadczeniodawcy.

Pielęgniarka zawierająca umowę z oddziałem wojewódzkim Funduszu w zakresie POZ zobowiązuje się zapewnić dostępność do świadczeń w miejscu ich udzielania od poniedziałku do piątku, w godzinach pomiędzy 8:00 a 18:00, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy, zgodnie z harmonogramem pracy świadczeniodawcy.

 

Powyższy wymóg wynika z  pkt 2 ppkt 1 Części I załącznika nr 2 „Wykaz świadczeń gwarantowanych pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej oraz warunki ich realizacji” do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2009r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 139, poz. 1139 ze zm.). Powyższe regulacje powołane zostały w § 17 zarządzenia Nr 74/2010/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 1 grudnia 2010 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów  o udzielanie  świadczeń w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna, zmienionego zarządzeniem Nr 87/2010/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 grudnia 2010 r.

 

Świadczeniodawca zawierający umowę z oddziałem wojewódzkim Funduszu w zakresie świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej zobowiązany jest natomiast realizować świadczenia w godzinach od 18:00 do 8:00 dnia następnego oraz w soboty, niedziele i dni ustawowo wolne od pracy w godzinach od 8:00 danego dnia do 8:00 dnia następnego. Taki sam wymóg zawarty jest w § 2 ust. 1 pkt 2 Zarządzenia Nr 85/2010/DS0Z Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna w zakresie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej.

 

Zestawienie zakresów obu rodzajów umów wskazuje na intencje ustawodawcy, którego celem było zapewnienie ubezpieczonym całodobowej opieki zdrowotnej. Obie umowy uzupełniają się nawzajem. Zawarty w art. 132 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zakaz zawierania umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z lekarzem, pielęgniarką, położną, inną osobą wykonującą zawód medyczny lub psychologiem, jeżeli udzielają oni świadczeń opieki zdrowotnej u świadczeniodawcy, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z Funduszem odnosi się, w moim przekonaniu, do takiego samego rodzaju i zakresu umowy, a nie do wszelakich umów zawieranych pomiędzy Funduszem a świadczeniodawcami i ich podwykonawcami.

 

Uprawnionym zatem jest stanowisko, że pielęgniarka, która ma zawartą umowę z NFZ na świadczenia pielęgniarki POZ, może podpisać umowę o podwykonawstwo z pogotowiem ratunkowym na nocną i świąteczną opiekę zdrowotną, ponieważ nie zachodzi w takim przypadku żadna kolizja, jako że są to dwa, ustawowo rozłączne zakresy świadczeń, uregulowane różnymi przepisami prawa i różnymi rodzajami umów zawartych z Narodowym Funduszem Zdrowia.

 
Opinia prawna w sprawie czasowego powierzenia pracownikowi obowiązków innych, niż wynikające z umowy o pracę


Art. 42 ust. 4 kodeksu pracy stanowi, iż wypowiedzenie dotychczasowych warunków pracy lub płacy nie jest wymagane w razie powierzenia pracownikowi, w przypadkach uzasadnionych potrzebami pracodawcy, innej pracy niż określona w umowie o pracę na okres nie przekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, jeżeli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika.


Przytoczony powyżej przepis kodeksu pracy umożliwia zatem pracodawcy taką organizację pracy, która w najpełniejszy sposób zapewnia pod względem organizacyjnym funkcjonowanie danego podmiotu.


Jednakże, w sytuacji, gdy pracodawca podejmuje decyzję o czasowym przesunięciu pielęgniarki na stanowisko pracy inne, niż związane bezpośrednio z wykonywaniem zawodu pielęgniarki, np.  decyzja o czasowym przeniesieniu pielęgniarki oddziałowej stacji dializ do Działu Zarządzania i Marketingu należy rozważyć, czy nie jest przejawem dyskryminacji tej pracownicy, ze względu na zajmowane stanowisko, które objęła w wyniku konkursu przeprowadzonego wtrybie art. 44a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.

Czy możliwe jest bowiem, prawidłowe funkcjonowanie stacji dializ, w sytuacji gdy kierownicze stanowisko pielęgniarskie nie jest odpowiednio zabezpieczone? Wydaje się, że jedynym usprawiedliwieniem dla podjęcia decyzji przez kierownictwo szpitala mogłoby być czasowe ograniczenie działalności przez szpital w zakresie obejmującym stację dializ. Ograniczenie to winno być przeprowadzone w trybie art. 65a ustawy z dnia 30 sierpnia 1991r. o zakładach opieki zdrowotnej (t. j. Dz. U. z 2007r. Nr 14, poz. 89 ze zm.). W takiej sytuacji stacja dializ nie funcjonowałaby przez określony czas.


W przypadku, gdy pielęgniarka czuje się dyskryminowana przez pracodawcę, może zwrócić się do właściwego Okręgowego Państwowego Inspektora Pracy z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli w tym zakresie, ewentualnie skierować przeciwko pracodawcy pozew do sądu o zaprzestanie dyskryminacji i zapłatę odszkodowania (art. 183d Kodeksu pracy), ponieważ czynność dokonana przez pracodawcę wydaje się wywoływać skutek polegający na niekorzystnym ukształtowaniu warunków zatrudnienia (art. 183b § 1 pkt 2 Kodeksu pracy), co oznacza, że pracodawca mógł naruszyć zasadę równego traktowania w zatrudnieniu.

 Iwona Choromańska radca prawny NRPiP

stan prawny na dzień 28.03.2011

 

Źródło: Magazyn Pielęgniarki i Położnej Nr 4.2011
Autor: Iwona Choromańska
Data dodania: 2011-10-09 19:52:19
Data modyfikacji: 2019-10-23 10:33:36
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.