Narażenie na promieniowanie jonizujące w pracy

Jakie regulacje prawne dotyczą czasu pracy pracowników zatrudnionych w komórkach organizacyjnych zakładu opieki zdrowotnej, stosujących w celach diagnostycznych lub leczniczych źródła promieniowania jonizującego?

Ustawa z 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r., nr 14, poz. 89 ze zm.) w art. 39 g określa czas pracy pracowników zakładów opieki zdrowotnej.

Zgodnie z generalną zasadą zawartą w art. 39 ust.1 czas pracy pracowników zatrudnionych w zakładzie opieki zdrowotnej nie może przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut w pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Jednak o szczególnych warunkach pracy mówią inne zapisy tej ustawy.

Czas pracy pracowników komórek organizacyjnych (zakładów, pracowni) radiologii, radioterapii, medycyny nuklearnej reguluje art. 39 g ust. 3 pkt 1 w związku z art. 39 g ust. 5 następująco.

Jeśli pracownicy tych komórek *stosują w celach diagnostycznych lub leczniczych źródła promieniowania jonizującego, *do ich obowiązków należy wykonywanie badań lub zabiegów, *asystowanie lub wykonywanie czynności pomocniczych przy badaniach lub zabiegach, *obsługa urządzenia zawierającego źródła promieniowania lub wytwarzającego promieniowanie jonizujące, *wykonywanie czynności zawodowych bezpośrednio przy chorych leczonych za pomocą źródeł promieniotwórczych, czas ich pracy nie może przekraczać 5 godzin na dobę i przeciętnie 25 godzin na tydzień w pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Przepisy o czasie pracy w zakładach opieki zdrowotnej nie przewidują takiej sytuacji, że pracownicy szczególnych komórek organizacyjnych, w których obowiązuje skrócony czas pracy, mieliby wykonywać dodatkowo pracę biurowo-administracyjną w celu „wypracowania” pełnego wymiaru czasu pracy.

Pełen wymiar czasu pracy w szczególnych komórkach organizacyjnych wynosi 5 godzin na dobę i przeciętnie 25 godzin na tydzień.

Na potrzeby ustalenia czasu pracy niezbędne jest określenie komórki organizacyjnej, w której zatrudniony jest dany pracownik.

Można sobie wyobrazić taką sytuację.

Dana osoba jest zatrudniona wyłącznie w komórce organizacyjnej, gdzie wykonuje się czynności wymagające przebywania w pomieszczeniach, w których pracują urządzenia zawierające źródła promieniowania lub wytwarzające promieniowanie jonizujące.

W jej umowie o pracę zawarty jest zapis, iż wymiar czasu pracy wynosi 7 godzin na dobę i przeciętnie 35 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy, lecz towarzyszy mu zastrzeżenie, że czas pracy przeznaczony na czynności związane z wykonywaniem świadczeń zdrowotnych na rzecz pacjentów wynosi 5 godzin na dobę i przeciętnie 25 godzin na tydzień, a kolejne dwie godziny na dobę są związane z wykonywaniem prac biurowo-administracyjnych.

Taka konstrukcja umowy wskazuje na omijanie przepisów prawa o czasie pracy.

Opinia prawna przygotowana 30 listopada 2009 r.

Iwona Choromańska, radca prawny NRPiP