szukaj
Materiały filmowe Zobacz więcej
DSC_2085

DSC_2085

Data: 10.01.2011

W najnowszym numerze
W najnowszym numerze
REKLAMA
szukaj

Chory na astmę oskrzelową -Edukacja na pierwszym miejscu

 Astma należy do chorób zapalnych, a jej podstawowym objawem jest duszność jako konsekwencja skurczu oskrzeli. Należy do najczęściej rozpoznawanych przewlekłych chorób układu oddechowego. Przed 10 laty uznano, że jest ogólnoświatowym problemem zdrowotnym; jej objawy występują u 8-10% populacji.

 

Na szybkie rozprzestrzenianie się astmy ma wpływ czynnik cywilizacyjny, tzn. rozwój przemysłu, motoryzacji, zanieczyszczenie powietrza, praca w środowisku o dużym poziomie zapylenia i zadymienia. W „Białej księdze alergii” przyjmuje się, że co 10 lat podwaja się liczba osób cierpiących na tę chorobę. Zachorować można na nią w każdym wieku, jednak dotyka ona przede wszystkim ludzi młodych. Występowanie astmy u dzieci wzrasta we wszystkich krajach.
 

Medycyna zrobiła znaczne postępy w zrozumieniu patomechanizmów astmy, opracowywane są też coraz bardziej skuteczne leki na tę chorobę, jednak dobre wyniki leczenia zapewnia współpraca chorego. Na skuteczność leczenia w dużym stopniu wpływa bowiem edukacja chorego.

 

Cele nauczania
Edukacja pacjenta stanowi istotny element leczenia, ale także opieki pielęgniarskiej. Jej celem jest m.in.: przekazanie niezbędnej wiedzy o zdrowiu i warunkach jego utrzymania, przeciwdziałanie chorobie i pogłębienie wiedzy na temat choroby, sposobów zapobiegania objawom i radzenia sobie z jej skutkami.

 

W wyniku edukacji następuje poprawa umiejętności potrzebnych do właściwego leczenia choroby, zwiększa się stopień zadowolenia pacjenta z leczenia i opieki, nabiera on zaufania do lekarza, ściślej przestrzega zaleceń. Edukacja pacjenta wchodzi w skład promocji zdrowia.


Edukacja zdrowotna w polskim piśmiennictwie pielęgniarskim jest definiowana jako proces obejmujący oddziaływanie wychowawcze i uczenie skierowane na pacjenta i jego środowisko, którego celem jest wpływanie na kształtowanie motywacji, postaw, nawyków, przekonań dotyczących zdrowia. Rezultatem edukacji powinna być poprawa wyników leczenia, zmniejszenie niepokoju i strachu wynikającego z choroby oraz zwiększenie aktywności ruchowej i wydolności fizycznej, co u dzieci jest warunkiem prawidłowego rozwoju.


Zapewnienie skuteczności edukacji zdrowotnej wymaga spełnienia kilku warunków. Musi wykraczać ona poza informowanie, kładąc nacisk na kształtowanie prawidłowych postaw i zachowań, musi opierać się na dobrowolnej współpracy i aktywnym udziale chorego, zaś osoba prowadząca edukacje powinna rozumieć i stosować zasady prawidłowego komunikowania się i prawa rządzące procesem uczenia się i nauczania, motywacją i zmianą zachowań.

 

Zakres edukacji
Cele edukacji zostaną osiągnięte przez przekazywanie wiedzy o chorobie i lekach (rodzaje, dawki, działania leków, w tym także niepożądane), nauczenie technik przyjmowania leków (np. z inhalatora ciśnieniowego, nebulizatora) oraz prowadzenia samokontroli (np. pomiarów PEF, interpretowania wyników, wyciągania wniosków).

 

Chory nauczy się rozpoznawania pierwszych objawów zaostrzeń choroby i prawidłowego postępowania w tej sytuacji, dowie się, jakie są wskazania do wezwania pomocy doraźnej i gdzie taką pomoc może uzyskać. Będzie wiedział, jak modyfikować leczenie na podstawie obserwowanych u siebie objawów i wyników pomiaru PEF.

 

Ważne jest wyrobienie nawyku uczestnictwa w zajęciach sportowych i szkoleniach dostosowanych do możliwości chorego. Na koniec chory zostaje zaopatrzony w dokumentację zawierającą opis przebiegu choroby i leczenia oraz pisemną instrukcję postępowania w razie zaostrzenia astmy.


Edukacja zdrowotna jest kierowana do chorego, jego rodziny i osób się nim zajmujących (o ile jest to możliwe: opiekunów, nauczycieli, wychowawców, trenerów, współpracowników).

 

Programy edukacji
Istnieją różne formy nauczania chorego na astmę. Lekarz prowadzący powinien dla każdego chorego rozważyć metody, jakimi w czasie leczenia chciałby do niego dotrzeć. Edukacja może być przeprowadzona przez lekarza lub wykwalifikowaną pielęgniarkę.


Prawidłowy plan edukacyjny uwzględnia następujące obszary:
1. Edukacja: *wykład, pogadanka; *wideo, DVD; *broszury, ulotki.
2. Samokontrola: *pomiar wartości PEF, *notowanie objawów.
3. Okresowa ocena chorego przez lekarza lub edukatora.
4. Pisemny plan postępowania w okresie zaostrzeń.


Często realizowaną formą działalności edukacyjnej są szkolenia interaktywne w postaci tzw. szkół dla chorych na astmę, z udziałem zespołów szkolących, w tym lekarzy, pielęgniarek, fizykoterapeutów, psychologów i innych osób zajmujących się chorym i znających od strony praktycznej zagadnienia astmy.


Niezbędna jest indywidualizacja szkolenia uwzględniająca zasób wiedzy chorego, jego wiek i uwarunkowania kulturowe. Dodatkowo edukacja pacjentów chorych na astmę powinna być nakierowana na zmniejszanie ekspozycji na czynniki ryzyka oraz ustalenie planu leczenia i postępowania w razie wystąpienia zaostrzeń. Pacjent musi być świadomy przyczyn choroby, znać i rozumieć jej objawy oraz znać i akceptować cele leczenia.


W ramach programu edukacyjnego pielęgniarki lub instruktorzy powinni być przeszkoleni i nauczeni sposobów instruowania w zakresie *wstępnych informacji o chorobie i lekach, *prawidłowych technik przyjmowania leków, *umiejętności posługiwania się miernikiem szczytowego przepływu wydechowego (pomiaru, odczytu, naniesienia odczytu na skalę, wyliczenia współczynnika zmienności), *wyciągania wniosków z pomiarów PEF, *prowadzenia karty obserwacji (kaszel, duszność itp.).

 

Zdania na przyszłość
Skuteczność kontrolowanego współudziału chorych w leczeniu astmy jest oczywista, ale zależy ona od wielu elementów, takich jak np. szczegółowość planu postępowania; zastosowanie strategii odpowiedniej do wieku i uwzględniającej wiele różnych cech pacjenta, opłacalność w różnych miejscach, w tym w jednostkach opieki zdrowotnej, szkołach i w domu chorego.

 

Należy prowadzić badania nad określeniem roli chorego, lekarza i innych pracowników służby zdrowia w programie kontrolowanego współudziału chorego w leczeniu oraz nad najlepszym sposobem zintegrowania tego programu z podstawową opieką zdrowotną.


Ważne jest także określenie względnej skuteczności interwencji zapewnianych przez różnych pracowników służby zdrowia i znaczenia grup wsparcia dla chorych na astmę, telefonicznych linii pomocy i nowych sposobów porozumiewania się i edukacji, takich jak poczta elektroniczna i interaktywne programy multimedialne.

 

Wpływ tych interwencji na jakość życia chorych należy włączyć do oceny skuteczności programu. Istotna jest również nierozwiązana do tej pory sprawa finansowania edukacji chorych.


W walce z astmą edukacja pacjenta powinna być na pierwszym miejscu, właściwe leczenie dopiero na drugim. Podawanie leków pacjentom niewyedukowanym jest mało skuteczne i stanowi marnotrawstwo. Astmy nie da się wyleczyć, ale dzięki nowoczesnemu leczeniu, które jest całkowicie bezpieczne, można zapobiec powikłaniom. Jednak jego skuteczność jest uwarunkowana dobrym przygotowaniem i współpracą pacjenta.
 

Piśmiennictwo u autorki.


mgr Katarzyna Kieczka
doktorantka I Wydziału Lekarskiego
Zakład Pielęgniarstwa Klinicznego WNoZ WUM


Artykuł ukazał się w MPiP, nr 5.2010 

Data dodania: 2011-11-23 19:54:34
Data modyfikacji: 2011-12-01 14:29:32
Oceń
  • Currently 1.5/5 Stars.
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
Wyślij znajomemu
Wyślij znajomemu
Wpisz adres e-mail osoby, do której chcesz wysłać informacje.

Informacja

Zaloguj się aby dodać komentarz.



REKLAMA
 
 
ISSN 2083-7852
Projekt i realizacja
UNIA EUROPEJSKA

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.